ZARZĄDZENIE MINISTRÓW PRZEMYSŁU CHEMICZNEGO I LEKKIEGO ORAZ KOMUNIKACJI z dnia 29 grudnia 1986 r. w sprawie krajowych norm ubytków naturalnych paliw płynnych powstających podczas składowania, przyjmowania i wydawania oraz w transporcie samochodowym.

Na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 dekretu z dnia 29 października 1952 r. o gospodarowaniu artykułami obrotu towarowego i zaopatrzenia (Dz. U. Nr 44, poz. 301, z 1956 r. Nr 54, poz. 244 i z 1971 r. Nr 12, poz. 115) oraz § 8 ust. 1 pkt 1 i § 9 ust. 1 i 2 zarządzenia nr 27 Prezesa Rady Ministrów z dnia 26 sierpnia 1983 r. w sprawie zasad i trybu oraz organów właściwych do ustalania norm ubytków naturalnych (Monitor Polski Nr 30, poz. 161) zarządza się, co następuje:

§ 1. Ustala się krajowe normy ubytków naturalnych paliw płynnych, powstających podczas składowania, przyjmowania i wydawania oraz w transporcie samochodowym, określone w tabelach nr 1–10, zwane dalej „normami ubytków”, stanowiące załącznik nr 1 do zarządzenia.

§ 2. Norm ubytków nie stosuje się w jednostkach, podległych Ministrom Obrony Narodowej oraz Spraw Wewnętrznych.

§ 3. Ustala się odmienne normy ubytków dla okresu letniego i okresu zimowego.

§ 4. Normy ubytków określone w załączniku nr 1 są wielkościami maksymalnymi i mogą być stosowane tylko w razie udokumentowanego powstania ubytku.

§ 5. Sposób stosowania norm ubytków określa instrukcja stanowiąca załącznik nr 2 do zarządzenia.

§ 6. Traci moc zarządzenie Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia 20 grudnia 1958 r. w sprawie norm ubytków naturalnych produktów i surowców naftowych (Monitor Polski z 1959 r. Nr 4, poz. 17).

§ 7. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Minister Przemysłu Chemicznego i Lekkiego: E. Grzywa

Minister Komunikacji: J. Kamiński

Załącznik nr 1 do zarządzenia Ministrów Przemysłu Chemicznego i Lekkiego oraz Komunikacji z dnia 29 grudnia 1986 r. (poz. 15)

Tabela nr 1

NORMY UBYTKÓW POWSTAJĄCYCH PODCZAS SKŁADOWANIA W NAZIEMNYCH ZBIORNIKACH NIEIZOLOWANYCH

Lp.

Produkt

Ubytki w kg na 1 m2 powierzchni parowania miesięcznie w okresie

zimowym

letnim

1

2

3

4

1

Benzyny silnikowe samochodowe

1,300

3,050

2

Benzyny lotnicze, benzole, izooktan techniczny, benzyny ekstrakcyjne, benzyna apteczna i do lamp górniczych

1,200

2,650

3

Paliwa do silników odrzutów ich, benzyny do lakierów, nafty

0,140

0,400

4

Oleje napędowe

0,040

0,100

5

Oleje opałowe

0,050

0,100

Uwagi:

1. Normy ubytków paliw płynnych, składowanych w zbiornikach z dachami pływającymi, ustala się:

1) na okres letni – w wysokości 80% normy podanej w tabeli,

2) na okres zimowy w wysokości 70% normy podanej w tabeli.

2. Zbiornik uważa się za naziemny, jeżeli jego dno znajduje się na jednym poziomie lub powyżej najniższej rzędnej przylegającego terenu.

Tabela nr 2

NORMY UBYTKÓW POWSTAJĄCYCH PODCZAS SKŁADOWANIA W ZBIORNIKACH PODZIEMNYCH

Lp.

Produkt

Ubytki w kg na 1 m2 powierzchni parowania miesięcznie w okresie

zimowym

letnim

1

2

3

4

1

Benzyny silnikowe samochodowe

0,390

1,200

2

Benzyny lotnicze, benzole, izooktan techniczny, benzyny ekstrakcyjne, benzyna apteczna i do lamp górniczych

0,350

1,000

3

Paliwa do silników odrzutowych, benzyny do lakierów, nafty

0,070

0,160

4

Oleje napędowe

0,020

0,050

5

Oleje opałowe

0,020

0,040

Uwaga:

Zbiornik o osi głównej pionowej uważa się za podziemny, jeżeli najwyższy poziom cieczy w zbiorniku znajduje się poniżej najniższej rzędnej przylegającego terenu, nie mniej niż 0,2 m.

Do podziemnych zalicza się również zbiorniki o osi głównej poziomej, posiadające obsypanie warstwą ziemi o grubości co najmniej 1 m przy magazynowaniu paliw płynnych, z wyjątkiem olejów opałowych, a co najmniej 0,5 m – przy magazynowaniu olejów opałowych.

Tabela nr 3

NORMY UBYTKÓW POWSTAJĄCYCH PODCZAS SKŁADOWANIA W ZBIORNIKACH PRZEWOŹNYCH, BECZKACH, KANISTRACH ORAZ INNYCH OPAKOWANIACH SKŁADOWANYCH W POMIESZCZENIACH NAZIEMNYCH I NIEZADASZONYCH

Lp.

Produkt

Rodzaj opakowania

Ubytki w procentach w odniesieniu do masy miesięcznie w okresie

zimowym

letnim

1

2

3

4

5

1

Benzyny silnikowe samochodowe

zbiorniki przewoźne, beczki, kanistry

0,060

0,100

2

Benzyny lotnicze, benzole, izooktan techniczny, benzyny ekstrakcyjne, benzyna apteczna i do lamp górniczych

0,040

0,080

3

Paliwa do silników odrzutowych, benzyny do lakierów nafty

0,015

0,020

4

Oleje napędowe

0,010

0,015

Uwaga: Normy ubytków podczas składowania oblicza się w odniesieniu do średniego zapasu w miesiącu.

Tabela nr 4

NORMY UBYTKÓW POWSTAJĄCYCH PODCZAS SKŁADOWAMA W BECZKACH, KANISTRACH ORAZ INNYCH OPAKOWANIACH SKŁADOWANYCH W POMIESZCZENIACH PODZIEMNYCH

Lp.

Produkt

Rodzaj opakowania

Ubytki w procentach w odniesieniu do masy miesięcznie w okresie

zimowym

letnim

1

2

3

4

5

1

Benzyny silnikowe samochodowe

beczki, kanistry

0,050

0,075

2

Benzyny lotnicze, benzole, izooktan techniczny, benzyny ekstrakcyjne, benzyna apteczna i do lamp górniczych

0,040

0,050

3

Paliwa do silników odrzutowych benzyny do lakierów, nafty

0,010

0,020

4

Oleje napędowe

0,005

0,010

Uwaga: Normy ubytków podczas składowania oblicza się w odniesieniu do średniego zapasu w miesiącu.

Tabela nr 5

NORMY UBYTKÓW POWSTAJĄCYCH PRZY PRZYJMOWANIU PALIW

Lp.

Produkt

Ubytki w procentach w odniesieniu do masy przyjętej do:

zbiorników

cystern kolejowych i samochodowych

beczek i zbiorników przewoźnych

drobnego opakowania

w okresie

w okresie

w okresie

w okresie

zimowym

letnim

zimowym

letnim

zimowym

letnim

zimowym

letnim

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

1

Benzyny silnikowe samochodowe

0,050

0,080

0,060

0,090

0,150

0,150

0,220

0,220

2

Benzyny lotnicze, benzole, izooktan techniczny,

benzyny ekstrakcyjne, benzyna apteczna i do lamp górniczych

0,015

0,075

0,055

0,080

0,140

0,140

0,220

0,220

3

Paliwa do silników odrzutowych, benzyny do lakierów nafty

0,015

0,025

0,025

0,040

0,070

0,080

0,090

0,130

4

Oleje napędowe

0,015

0,015

0,015

0,020

0,050

0,070

0,075

0,100

5

Oleje opałowe

0,040

0,035

0,040

0,035

0,050

0,040

Tabela nr 6

NORMY UBYTKÓW POWSTAJĄCYCH PRZY WYDAWANIU PALIW

Lp.

Produkt

Ubytki w procentach w odniesieniu do masy wydanej z:

zbiorników

cystern kolejowych i samochodowych

beczek i zbiorników przewoźnych

drobnych opakowań

w okresie

w okresie

w okresie

w okresie

zimowym

letnim

zimowym

letnim

zimowym

letnim

zimowym

letnim

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

1

Benzyny silnikowe samochodowe

0,050

0,080

0,090

0,125

0,150

0,150

2

Benzyny lotnicze, benzole, izooktan techniczny, benzyny ekstrakcyjne, benzyna apteczna i do lamp górniczych

0,045

0,075

0,055

0,080

0,140

0,140

0,220

0,220

3

Paliwa do silników odrzutowych, benzyny do lakierów, nafty

0,015

0,025

0,025

0,040

0,070

0,080

0,090

0,130

4

Oleje napędowe

0,015

0,015

0,015

0,020

0,050

0,070

0,075

0,100

5

Oleje opałowe

0,040

0,035

0,040

0,035

0,050

0,040

Tabela nr 7

NORMY UBYTKÓW POWSTAJĄCYCH W OGÓLNODOSTĘPNYCH I GARAŻOWYCH STACJACH PALIW

Lp.

Produkt

Ubytki w procentach w odniesieniu do objętości wydawanych paliw w okresie

zimowym

letnim

1

2

3

4

1

Benzyny silnikowe (etylina) i mieszanki do dwusuwów

0,050

0,100

2

Olej napędowy

0,020

0,030

Uwaga: Normy określone w tabeli dotyczą ubytków powstających podczas składowania, przyjmowania i wydawania.

Tabela nr 8

NORMY UBYTKÓW GAZU PŁYNNEGO POWSTAJĄCYCH PODCZAS SKŁADOMANIA, PRZYJMOWANIA I WYDAWANIA

Lp.

Rodzaj czynności

Ubytki w procentach w odniesieniu do masy w okresie

zimowym

letnim

1

2

3

4

1

Przyjmowanie z cystern kolejowych i autocystern do zbiorników oraz ze zbiorników do cystern

0,150

0,200

2

Składowanie w zbiornikach stałych i przenośnych oraz w butlach

0,220*)

0,250*)

3

Wydawanie ze zbiorników do butli

0,400

0,600

4

Wydawanie ze zbiorników przenośnych (w tym z butli) do butli turystycznych do 5 kg

10,000

10,000

lub 15,000**)

*)

Normy ubytków podczas składowania oblicza się w odniesieniu do średniego zapasu w miesiącu

**)

Norma może być stosowana tylko w razie używania urządzeń typu przelewowego do napełniania butli turystycznych i nie obejmuje pozostałości gazu w butli

Tabela nr 9

NORMY UBYTKÓW POWSTAJĄCYCH PODCZAS WYDAWANIA I ROZLEWU PALIW DO DROBNYCH OPAKOWAŃ

Lp.

Produkt

Ubytki w procentach w odniesieniu do masy w okresie

zimowym

letnim

butelki

balony

butelki

balony

1

2

3

4

5

6

1

Benzyny ekstrakcyjne

1,800

1,300

2,000

1,500

2

Benzyny do lakierów

1,600

1,200

1,800

1,300

3

Nafta do prymusów

1,700

1,900

Tabela nr 10

NORMY UBYTKÓW POWSTAJĄCYCH PODCZAS TRANSPORTU SAMOCHODOWEGO POJAZDAMI Z CYSTERNĄ

Lp.

Produkt

Odległość przewozu w km

Ubytki w procentach w odniesieniu do masy w okresie

zimowym

letnim

1

2

3

4

5

1

Benzyny silnikowe

do 50

0,080

0,100

51–100

0,100

0,150

101–200

0,110

0,170

powyżej 200

0,180

0,200

2

Benzyny lotnicze, benzole, izooktan  techniczny, benzyny ekstrakcyjne, benzyna apteczna i do lamp górniczych

do 50

0,020

0,030

51–100

0,050

0,080

101–200

0,070

0,090

powyżej 200

0,090

0,130

3

Paliwa do silników odrzutowych, benzyny do likierów

do 50

0,020

0,030

51–100

0,040

0,060

101–200

0,060

0,080

powyżej 200

0,070

0,110

4

Nafty i oleje napędowe

do 50

0,010

0,020

51–100

0,020

0,050

101–200

0,030

0,070

powyżej 200

0,050

0,090

5

Oleje opałowe

do 200

0,050

0,080

powyżej 200

0,070

0,090

Załącznik nr 2 do zarządzenia Ministrów Przemysłu Chemicznego i Lekkiego oraz Komunikacji z dnia 29 grudnia 1986 r. (poz. 15)

INSTRUKCJA W SPRAWIE STOSOWANIA NORM UBYTKÓW

Przepisy ogólne.

1. Normy ubytków służą do obliczania dopuszczalnych ubytków naturalnych i określania, czy rzeczywiste ubytki mieszczą się w granicach norm, czy też je przekraczają. Faktyczne ubytki powstałe w okresie obliczeniowym ustala się i rozlicza wyłącznie na podstawie spisu z natury. Rzeczywiste ubytki wykraczające poza granice ustalone normami ubytków należy traktować jako niedobory ponadnormatywne.

2. Ubytki w granicach norm i ubytki faktyczne ustala się i rozlicza zgodnie z zarządzeniem Ministra Gospodarki Materiałowej z dnia 14 grudnia 1983 r. w sprawie zasad opracowywania i stosowania norm ubytków naturalnych oraz stałego doskonalenia metodyki ustalania wysokości ubytków w gospodarce magazynowej i transporcie (Monitor Polski Nr 42, poz. 243).

3. W zależności od miejsca powstania oraz czynności związanych z obrotem ubytki dzielą się na powstające w czasie:

1) przyjmowania i wydawania,

2) składowania,

3) transportu.

4. Ogólne wielkości ubytków w granicach norm ustala się przez sumowanie norm ubytków powstałych przy składowaniu, przyjmowaniu, wydawaniu oraz w transporcie, oddzielnie dla każdego asortymentu za dany okres obliczeniowy, zgodnie z tabelami norm ubytków.

5. Przy obliczaniu ubytku powstałego częściowo w okresie letnim i zimowym sumuje się wielkości obliczane oddzielnie dla każdego okresu.

6. Przez okres letni rozumie się okres od dnia 1 kwietnia do dnia 31 października, a przez okres zimowy – okres od dnia 1 listopada do dnia 31 marca.

Przepisy szczegółowe.

7. Normy ubytków powstających w zbiornikach oblicza się w kilogramach od powierzchni parowania za okres obliczeniowy. Za każdy dzień składowania nalicza się 1/30 normy miesięcznej.

8. Powierzchnię parowania dla każdego poziomego i pionowego, zbiornika cylindrycznego ustala się jako wielkość niezmienną na podstawie ekspertyzy terytorialnie właściwego urzędu miar lub według „wzorów (1) i (2).

9. Dla pionowych zbiorników cylindrycznych powierzchnie parowania oblicza się na podstawie tablic objętości zbiorników według wzoru:

F =

V

(1)

H

gdzie:

F

– powierzchnia parowania w m2,

V

– objętość płynu w litrach, odpowiadająca połowie maksymalnej wysokości słupa płynu, odczytanej w tablicach objętości zbiorników dla danego zbiornika,

H

– polowa maksymalnej, wysokości słupa cieczy w milimetrach, odczytana w tablicach objętości zbiorników dla danego zbiornika.

10. W zależności od średniego wykorzystania objętości pionowych zbiorników cylindrycznych w okresie obliczeniowym normy ubytków podane w tabelach nr 1 i 2*) mnoży się przez współczynnik przeliczeniowy ustalony następująco:

średnie wykorzystanie

80% i powyżej

70%

60%

50%

40%

30%

20% i poniżej

współczynnik przeliczeniowy

1,0

1,5

2,0

2,5

3,0

3,5

4,3

11. Średnie wykorzystanie zbiornika oznacza stosunek procentowy średniej arytmetycznej codziennych końcowych stanów zapasów wykazanych w kartotece zbiornika w okresie obliczeniowym do określonego w tonach dopuszczalnego napełnienia zbiornika. Dopuszczalne napełnienie oblicza się mnożąc maksymalną objętość podaną w tablicach objętości zbiorników przez gęstość produktu, ustaloną w dniu inwentaryzacji.

12. Do zbiorników cylindrycznych z dachami pływającymi, bez względu na stopień wykorzystania objętości, należy stosować współczynnik przeliczeniowy 1,0.

13. Dla poziomych zbiorników cylindrycznych określa się powierzchnię parowania przy przyjętym napełnianiu zbiornika równym 75% jego objętości, niezależnie od stopnia napełnienia zbiornika. Powierzchnię tę oblicza się według wzoru:

F = 0,865 Ï d Ï 1

(2)

gdzie:

F

– powierzchnia parowania w m2,

d

– średnica zbiornika w metrach,

1

– długość zbiornika w metrach,

0,865

– stały współczynnik.

14. Ubytki powstałe podczas składowania w okresie obliczeniowym ustala się oddzielnie dla każdego produktu według wzoru:

X = (F1ÏH1 + F2ÏH2+ .. + Fn Ï Hn) Ï E

(3)

gdzie:

X

– dopuszczalny ubytek w kilogramach,

F1...n

– powierzchnia parowania zbiorników, w których – przechowywano produkt w okresie obliczeniowym, w m2,

H1...n

– liczba miesięcy, w ciągu których produkt był przechowywany,

E

– norma ubytków w kg/m2 powierzchni parowania miesięcznie, zgodnie z tabelami nr 1 i 2*).

Przykład:

Przechowuje się benzynę samochodową w 3 stojących zbiornikach naziemnych nie izolowanych o objętości po 700 m3. Powierzchnia parowania zbiorników wynosi po 99 m2. Należy obliczyć ubytek za jeden kwartał w okresie letnim, gdy zbiorniki były wykorzystane średnio w 75%, 60% i 90%, a czas składowania wynosił odpowiednio 3 miesiące, 2 miesiące i miesiąc. Według tabeli nr 1*) norma ubytku dla benzyny silnikowej samochodowej w okresie letnim wynosi 3,050 kg/m2 miesięcznie. Współczynnik wynikający ze stopnia wykorzystania zbiorników kształtuje się dla poszczególnych zbiorników w wysokości odpowiednio 1,25, 2,0, 1,0. Ubytek wynosi w zbiorniku:

I

99 Ï 3

Ï 3,050 Ï 1,25

=

1132,3 kg,

II

99 Ï 2

Ï 3,050 Ï 2,0

=

1207,8 kg,

III

99 Ï 2,5

Ï 3,050 Ï 1,0

=

754,9 kg.

15. Ubytki powstające podczas składowania paliw w zbiornikach przewoźnych, beczkach, kanistrach oraz innych opakowaniach oblicza się w procentach w odniesienia do masy średniego miesięcznego zapasu według wzoru:

X = 0,01 Ï Q Ï E Ï H (kg)

(4)

gdzie:

X – ubytek podczas składowania w kg,

Q – średni miesięczny zapas paliwa w kg,

E – norma ubytku według tabeli nr 3*),

H – liczba miesięcy składowania.

16. Średni zapas oblicza się przez dodanie codziennych końcowych stanów zapasów wykazywanych w kartotece towarowej za okres obliczeniowy i podzielenie uzyskanej sumy przez liczbę dni okresu obliczeniowego.

17. Ubytki powstające podczas przyjmowania i wydawania oblicza się w kilogramach od masy przyjętego lub wydanego produktu według wzoru.

R = 0,01 Ï (P1 Ï E1 + P2 Ï E2 + .. + Pn Ï En

(5)

gdzie:

R

– ubytek w kilogramach,

P1,P2...Pn

– masa przyjętego lub wydanego produktu w kilogramach,

E1, E2...En

– normy ubytków powstających w czasie przyjmowania lub wydawania według tabel nr 5 i 6 *),

18. Przy operacjach wewnątrzzakładowych w czasie przepompowywania paliw ze zbiornika do zbiornika ubytek oblicza się tak, jak przy wydawaniu i przyjmowaniu.

19. Wielkość ubytków paliw, powstających w ogólnodostępnych i garażowych stacjach paliw, oblicza się od objętości wydanych produktów w okresie obliczeniowym na podstawie norm ubytków według tabeli nr 7 *).

20. Ubytki gazu płynnego powstające podczas przyjmowania, składowania i wydawania oblicza się według wzorów (4) i (5), z zastosowaniem norm ubytków podanych w tabeli nr 8 *).

21. Ubytki powstające przy rozlewie do drobnych opakowań oblicza się od masy produktu nalanego do drobnego opakowania, z uwzględnieniem opakowania i okresu zimowego lub letniego i z zastosowaniem norm określonych w tabeli nr 9 *).

22. Ubytki paliw powstające w czasie transportu ustala się oddzielnie dla każdej dostawy przez pomnożenie masy produktu przewożonego przez wielkość normy podanej w tabeli nr 10*), z uwzględnieniem okresu letniego lub zimowego oraz odległości przewozu.

*) Dotyczy tabel określonych w załączniku nr 1 do zarządzenia.