ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 maja 2009 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych 2)

Na podstawie art. 155b ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. — Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019, z późn. zm. 3) ) zarządza się, co następuje:

§ 1. Rozporządzenie określa formy i sposób prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych, w tym:

1) dla wód powierzchniowych:

a) rodzaje monitoringu i cele ich ustanowienia,

b) kryteria wyboru jednolitych części wód do monitorowania,

c) rodzaje punktów pomiarowo-kontrolnych i kryteria ich wyznaczania,

d) zakres i częstotliwość prowadzonych badań dla poszczególnych elementów klasyfikacji stanu ekologicznego i chemicznego jednolitych części wód w ciekach naturalnych, jeziorach i innych naturalnych zbiornikach wodnych, wodach przejściowych oraz wodach przybrzeżnych,

e) zakres prowadzonych badań dla poszczególnych elementów klasyfikacji potencjału ekologicznego i stanu chemicznego sztucznych jednolitych części wód powierzchniowych i silnie zmienionych jednolitych części wód powierzchniowych,

f) metodyki referencyjne oraz warunki zapewnienia jakości pomiarów i badań;

2) dla wód podziemnych:

a) rodzaje monitoringu i cele ich ustanowienia,

b) kryteria wyboru jednolitych części wód do monitorowania,

c) kryteria wyznaczania punktów pomiarowych.

d) zakres i częstotliwość monitoringu,

e) metodyki referencyjne oraz warunki zapewnienia jakości monitoringu.

§ 2. Monitoring jednolitych części wód powierzchniowych prowadzi się w sposób umożliwiający ocenę stanu jednolitych części wód powierzchniowych oraz ilościowe ujęcie czasowej i przestrzennej zmienności elementów jakości i parametrów wskaźnikowych dla elementów biologicznych, hydromorfologicznych, fizykochemicznych i chemicznych.

§ 3. Monitoring jednolitych części wód powierzchniowych prowadzi się w formie badań elementów biologicznych, hydromorfologicznych, fizykochemicznych i chemicznych.

§ 4. Określa się następujące rodzaje monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych:

1) monitoring diagnostyczny jednolitych części wód powierzchniowych;

2) monitoring operacyjny jednolitych części wód powierzchniowych;

3) monitoring badawczy jednolitych części wód powierzchniowych.

§ 5. 1. Monitoring diagnostyczny jednolitych części wód powierzchniowych ustanawia się w celu:

1) ustalenia stanu jednolitych części wód powierzchniowych;

2) określenia rodzajów oraz oszacowania wielkości znacznych oddziaływań wynikających z działalności człowieka, na które narażone są jednolite części wód powierzchniowych w danym obszarze dorzecza;

3) zaprojektowania przyszłych programów monitoringu;

4) dokonania oceny długoterminowych zmian stanu jednolitych części wód powierzchniowych w warunkach naturalnych;

5) dokonania oceny długoterminowych zmian stanu jednolitych części wód powierzchniowych w warunkach szeroko rozumianych oddziaływań wynikających z działalności człowieka.

2. Monitoring operacyjny jednolitych części wód powierzchniowych ustanawia się w celu:

1) ustalenia stanu jednolitych części wód powierzchniowych, które zostały określone jako zagrożone niespełnieniem określonych dla nich celów środowiskowych;

2) ustalenia stanu jednolitych części wód powierzchniowych, dla których określono specyficzny cel użytkowania;

3) ustalenia stanu wód powierzchniowych w obszarach, które zostały zawarte w wykazach, o których mowa w art. 113 ust. 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. — Prawo wodne;

4) dokonania oceny zmian stanu wód powierzchniowych wynikających z programów, które zostały przyjęte dla poprawy jakości jednolitych części wód powierzchniowych, uznanych za zagrożone niespełnieniem określonych dla nich celów środowiskowych.

3. Monitoring badawczy jednolitych części wód powierzchniowych prowadzi się w celu:

1) wyjaśnienia przyczyn nieosiągnięcia celów środowiskowych określonych dla danej jednolitej części wód powierzchniowych, jeżeli wyjaśnienie tych przyczyn jest niemożliwe na podstawie danych oraz informacji uzyskanych w wyniku pomiarów i badań prowadzonych w ramach monitoringu diagnostycznego i operacyjnego;

2) wyjaśnienia przyczyn niespełnienia celów środowiskowych przez daną jednolitą część wód powierzchniowych, jeżeli z monitoringu diagnostycznego wynika, że cele środowiskowe wyznaczone dla danej jednolitej części wód powierzchniowych nie zostaną osiągnięte, i gdy nie rozpoczęto realizacji monitoringu operacyjnego dla tej jednolitej części wód powierzchniowych;

3) określenia wielkości i wpływów przypadkowego zanieczyszczenia;

4) ustalenia przyczyn wyraźnych rozbieżności między wynikami oceny stanu ekologicznego na podstawie biologicznych i fizykochemicznych elementów jakości.

§ 6. 1. Określa się kryteria wyboru jednolitych części wód powierzchniowych do monitorowania w ramach monitoringu diagnostycznego, operacyjnego i badawczego.

2. Kryteria wyboru jednolitych części wód powierzchniowych do monitorowania w ramach monitoringu diagnostycznego, operacyjnego i badawczego, o których mowa w ust. 1, są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia.

§ 7. 1. Określa się następujące rodzaje punktów pomiarowo-kontrolnych:

1) w monitoringu diagnostycznym jednolitych części wód powierzchniowych:

a) diagnostyczne punkty pomiarowo-kontrolne,

b) reperowe punkty pomiarowo-kontrolne — wyłącznie dla jednolitych części wód powierzchniowych takich jak jezioro lub inny naturalny zbiornik wodny;

2) w monitoringu operacyjnym jednolitych części wód powierzchniowych:

a) operacyjne punkty pomiarowo-kontrolne,

b) celowe punkty pomiarowo-kontrolne;

3) w monitoringu badawczym jednolitych części wód powierzchniowych — badawcze punkty pomiarowo-kontrolne.

2. Określa się kryteria wyznaczania punktów pomiarowo-kontrolnych w jednolitych częściach wód powierzchniowych wybranych do monitorowania w ramach monitoringu diagnostycznego, operacyjnego i badawczego jednolitych części wód powierzchniowych.

3. Kryteria wyznaczania punktów pomiarowo-kontrolnych w jednolitych częściach wód powierzchniowych wybranych do monitorowania w ramach monitoringu diagnostycznego, operacyjnego i badawczego jednolitych części wód powierzchniowych, o których mowa w ust. 2, są określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

§ 8. 1. Określa się zakres i częstotliwość prowadzonych badań dla poszczególnych elementów klasyfikacji stanu ekologicznego i chemicznego jednolitych części wód powierzchniowych w ciekach naturalnych, jeziorach i innych naturalnych zbiornikach wodnych, wodach przejściowych oraz wodach przybrzeżnych.

2. Określa się zakres prowadzonych badań dla poszczególnych elementów klasyfikacji potencjału ekologicznego i stanu chemicznego sztucznych jednolitych części wód powierzchniowych i silnie zmienionych jednolitych części wód powierzchniowych.

3. Zakres i częstotliwość badań, o których mowa w ust. 1 i 2, są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

§ 9. Monitoring jednolitych części wód podziemnych prowadzi się w sposób umożliwiający ocenę stanu jednolitych części wód podziemnych oraz ustalenie czasowej i przestrzennej zmienności elementów fizykochemicznych i ilościowych.

§ 10. Określa się następujące formy monitoringu jednolitych części wód podziemnych:

1) monitoring stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych;

2) monitoring stanu ilościowego jednolitych części wód podziemnych.

§ 11. Określa się następujące rodzaje monitoringu stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych:

1) monitoring diagnostyczny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych;

2) monitoring operacyjny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych;

3) monitoring badawczy stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych.

§ 12. 1. Monitoring diagnostyczny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych ustanawia się w celu:

1) uzupełnienia i sprawdzenia procedury oceny wpływu oddziaływań wynikających z działalności człowieka;

2) dokonania oceny długoterminowych zmian wynikających zarówno z warunków naturalnych, jak również oddziaływań wynikających z działalności człowieka.

2. Monitoring operacyjny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych ustanawia się w celu ustalenia:

1) stanu chemicznego wszystkich jednolitych części wód podziemnych uznanych za zagrożone niespełnieniem określonych dla nich celów środowiskowych;

2) obecności długoterminowych tendencji wzrostowych stężenia wszelkich zanieczyszczeń spowodowanych oddziaływaniami wynikającymi z działalności człowieka.

3. Monitoring badawczy stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych może być ustanowiony w odniesieniu do danej jednolitej części wód podziemnych lub jej fragmentu w celu:

1) wyjaśnienia przyczyn nieosiągnięcia celów środowiskowych określonych dla danej jednolitej części wód podziemnych, jeżeli wyjaśnienie tych przyczyn jest niemożliwe na podstawie danych oraz informacji uzyskanych w wyniku pomiarów i badań prowadzonych w ramach monitoringu diagnostycznego i operacyjnego stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych;

2) wyjaśnienia przyczyn niespełnienia celów środowiskowych przez daną jednolitą część wód podziemnych, jeżeli z monitoringu diagnostycznego stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych wynika, że cele środowiskowe wyznaczone dla danej jednolitej części wód podziemnych nie zostaną osiągnięte, i gdy nie rozpoczęto realizacji monitoringu operacyjnego stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych dla tej jednolitej części wód podziemnych;

3) zidentyfikowania zasięgu i stężeń zanieczyszczeń, jeżeli nastąpiło przypadkowe zanieczyszczenie jednolitej części wód podziemnych.

§ 13. Określa się następujące kryteria wyboru jednolitych części wód podziemnych do monitorowania:

1) monitoring diagnostyczny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych prowadzi się dla jednolitych części wód podziemnych, które dostarczają średniorocznie powyżej 100 m3 na dobę wody przeznaczonej do spożycia;

2) monitoring operacyjny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych prowadzi się dla jednolitych części wód podziemnych uznanych za zagrożone niespełnieniem określonych dla nich celów środowiskowych;

3) monitoring stanu ilościowego jednolitych części wód podziemnych prowadzi się dla jednolitych części wód podziemnych, które dostarczają średniorocznie powyżej 100 m3 na dobę wody przeznaczonej do spożycia.

§ 14. 1. Kryteria wyznaczania punktów pomiarowych na potrzeby prowadzenia monitoringu jednolitych części wód podziemnych obejmują ich lokalizację, liczbę i warunki.

2.  Lokalizacja punktów pomiarowych w obrębie jednolitej części wód podziemnych powinna uwzględniać:

1) dynamikę wód podziemnych wynikającą z położenia stref ich zasilania i drenażu;

2) położenie obszarów chronionych i ekosystemów lądowych oraz jednolitych części wód powierzchniowych bezpośrednio zależnych od wód podziemnych;

3) zasięg zanieczyszczeń obszarowych, w szczególności pochodzących ze źródeł rolniczych;

4) położenie jednolitych części wód podziemnych przekraczających granice państwa.

3. Liczba punktów pomiarowych w obrębie danej jednolitej części wód podziemnych zależy od:

1) powierzchni;

2) stopnia złożoności warunków hydrogeologicznych;

3) intensywności oddziaływań;

4) podatności warstw wodonośnych na wpływ oddziaływań wynikających z działalności człowieka.

4. Punktami pomiarowymi w obrębie danej jednolitej części wód podziemnych są otwory studzienne, piezometry lub obudowane źródła, spełniające następujące warunki:

1) umożliwiają selektywne ujmowanie wody z badanego poziomu wodonośnego;

2) są sprawne hydraulicznie i umożliwiają prawidłowe pobieranie próbek wody lub pomiar zwierciadła wody;

3) są wykonane z materiałów niezmieniających składu chemicznego wody;

4) posiadają określone współrzędne, rzędną i określone położenie względem struktur i jednostek hydrogeologicznych oraz obszarów z ustalonym sposobem użytkowania terenu;

5) są zabezpieczone przed ingerencją osób niepowołanych;

6) posiadają dokumentację geologiczną oraz dokumentację konstrukcji i wyposażenia otworu;

7) są zlokalizowane na terenie o uregulowanym stanie prawnym.

§ 15. 1. Określa się zakres i częstotliwość monitoringu stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych.

2. Zakres monitoringu stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych jest określony w załączniku nr 4 do rozporządzenia.

3.  Zakres monitoringu diagnostycznego stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych może ulec poszerzeniu o inne elementy fizykochemiczne charakteryzujące rodzaj działalności człowieka mającej wpływ na badane wody podziemne.

4. Monitoring diagnostyczny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych prowadzi się raz w roku z następującą częstotliwością:

1) co najmniej co 3 lata — dla wód podziemnych o zwierciadle swobodnym;

2) co najmniej co 6 lat — dla wód podziemnych o zwierciadle napiętym.

5. Zakres monitoringu operacyjnego stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych obejmuje określenie wartości elementów fizykochemicznych, spośród wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, charakteryzujących rodzaj zidentyfikowanej działalności człowieka mającej wpływ na badane wody podziemne oraz elementów fizykochemicznych, których wartości stwierdzone na podstawie monitoringu diagnostycznego stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych są wyższe od wartości granicznych elementów fizykochemicznych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 38a ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. — Prawo wodne.

6. Monitoring operacyjny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych prowadzi się z następującą częstotliwością:

1) co najmniej 2 razy w roku, z wyłączeniem roku, w którym prowadzony jest monitoring diagnostyczny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych — dla wód podziemnych o zwierciadle swobodnym;

2) co najmniej raz w roku, z wyłączeniem roku, w którym prowadzony jest monitoring diagnostyczny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych — dla wód podziemnych o zwierciadle napiętym.

7. Zakres i częstotliwość monitoringu badawczego stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych wynikają z uwarunkowań związanych z przyczyną podjęcia decyzji o przeprowadzeniu monitoringu badawczego i powinny być dostosowane do lokalnych warunków tak, aby jego wyniki dostarczyły informacji o koniecznym programie działań dla osiągnięcia celów środowiskowych lub o szczególnych środkach zaradczych przeciwdziałających skutkom przypadkowego zanieczyszczenia w odniesieniu do tych jednolitych części wód podziemnych, dla których podjęto decyzję o przeprowadzeniu monitoringu badawczego.

§ 16. 1. Zakres monitoringu stanu ilościowego jednolitych części wód podziemnych obejmuje pomiary zwierciadła wód podziemnych oraz określenie dostępnych zasobów wód podziemnych i rzeczywistego poboru wód podziemnych w odniesieniu do każdej jednolitej części wód podziemnych.

2. Monitoring stanu ilościowego jednolitych części wód podziemnych prowadzi się z następującą częstotliwością:

1) raz w tygodniu — dla wód podziemnych o zwierciadle swobodnym;

2) raz w miesiącu — dla wód podziemnych o zwierciadle napiętym.

3. Ustalenia wielkości dostępnych zasobów i rzeczywistego poboru wód podziemnych dokonuje się raz w roku.

§ 17. 1. Określa się metodyki referencyjne pomiarów i badań w ramach monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych.

2. Metodyki referencyjne pomiarów i badań, o których mowa w ust. 1, są określone w załączniku nr 5 do rozporządzenia.

§ 18. Określa się następujące warunki zapewnienia jakości pomiarów i badań w monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych:

1) poprawność poboru i transportu próby wody oraz materiału biologicznego;

2) poprawność utrwalenia próby wody oraz materiału biologicznego;

3) poprawność przechowywania prób przed ich poddaniem badaniu w laboratorium;

4) poprawność oznaczeń taksonomicznych w przypadku badań biologicznych;

5) stosowanie metodyk referencyjnych pomiarów i badań.

§ 19. Określa się następujące warunki zapewnienia jakości monitoringu jednolitych części wód podziemnych:

1) poprawność poboru i transportu próby wody;

2) poprawność utrwalenia próby wody;

3) poprawność przechowywania prób przed poddaniem ich badaniu w laboratorium;

4) stosowanie metodyk referencyjnych pomiarów i badań.

§ 20. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Załączniki do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 maja 2009 r. (poz. 685)

1) Minister Środowiska kieruje działami administracji rządowej — gospodarka wodna oraz środowisko, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Środowiska (Dz. U. Nr 216, poz. 1606).

2) Niniejsze rozporządzenie dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22.12.2000, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275).

3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 267, poz. 2255, z 2006 r. Nr 170, poz. 1217 i Nr 227, poz. 1658, z 2007 r. Nr 21, poz. 125, Nr 64, poz. 427, Nr 75, poz. 493, Nr 88, poz. 587, Nr 147, poz. 1033, Nr 176, poz. 1238, Nr 181, poz. 1286 i Nr 231, poz. 1704 oraz z 2008 r. Nr 199, poz. 1227 i Nr 227, poz. 1505.