ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 11 września 2012 r. w sprawie programów ochrony powietrza oraz planów działań krótkoterminowych 2)

Na podstawie art. 91 ust. 10 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. — Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150, z późn. zm. 3) ) zarządza się, co następuje:

§ 1. Rozporządzenie określa:

1) szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać programy ochrony powietrza i plany działań krótkoterminowych;

2) formę sporządzania i niezbędne części składowe programów ochrony powietrza i planów działań krótkoterminowych;

3) zakres zagadnień, które powinny zostać określone i ocenione w programach ochrony powietrza i planach działań krótkoterminowych.

§ 2. Programy ochrony powietrza składają się z:

1) części opisowej;

2) części wyszczególniającej obowiązki i ograniczenia wynikające z realizacji programów ochrony powietrza;

3) uzasadnienia zakresu określonych i ocenionych przez zarząd województwa zagadnień.

§ 3. Część opisowa programu ochrony powietrza obejmuje:

1) informacje ogólne na temat lokalizacji i topografii strefy, w skład których wchodzą:

a) dane ogólne:

— nazwa województwa lub województw,

— nazwa strefy,

— mapa strefy, która stanowi załącznik do programu ochrony powietrza, opracowana w państwowym systemie odniesień przestrzennych z wykorzystaniem materiałów i baz danych gromadzonych w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym,

b) opis lokalizacji punktu pomiarowego wraz z mapą i współrzędnymi geograficznymi, opracowane w państwowym systemie odniesień przestrzennych, stanowiącymi załącznik do programu ochrony powietrza,

c) opis strefy objętej programem ochrony powietrza, w tym:

— określenie obszaru przekroczeń poziomów dopuszczalnych i docelowych substancji w powietrzu w strefie,

— określenie charakteru obszaru przekroczeń poziomów dopuszczalnych i docelowych substancji w powietrzu w strefie (miejski, przemysłowy, rolniczy), z wyjątkiem przypadku opracowania programu ochrony powietrza ze względu na przekroczenia poziomu docelowego dla ozonu,

— dane topograficzne strefy i dane o czynnikach klimatycznych mających wpływ na poziom substancji w powietrzu oraz wyniki uzyskiwane z modeli wykorzystywanych przy prognozowaniu poziomów substancji w powietrzu, w tym tlenków azotu i niemetanowych lotnych związków organicznych, jako substancji przyczyniających się do powstawania ozonu — w przypadku opracowania programu ochrony powietrza ze względu na przekroczenia poziomu docelowego dla ozonu,

— powierzchnię strefy i liczbę osób zamieszkujących strefę,

— informacje dotyczące form ochrony przyrody znajdujących się na obszarze strefy, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220, z późn. zm. 4) );

2) opis stanu jakości powietrza w strefie, z wyszczególnieniem:

a) listy substancji w powietrzu, ze względu na które konieczne było opracowanie programu ochrony powietrza i wskazanie źródeł ich pochodzenia,

b) informacji dotyczących wielkości poziomów substancji w roku, od którego, z uwagi na mierzone stężenia substancji w powietrzu, wymagane jest opracowanie programu ochrony powietrza, i pięciu latach poprzedzających, z zastrzeżeniem § 4 ust. 2, wraz z podaniem zakresu przekroczeń poziomów dopuszczalnych substancji w powietrzu,

c) informacji dotyczących poziomu ozonu w powietrzu w roku, od którego, z uwagi na mierzone stężenia substancji w powietrzu, wymagane jest opracowanie programu ochrony powietrza, i pięciu latach poprzedzających, z zastrzeżeniem § 4 ust. 2, wraz z podaniem zakresu przekroczeń poziomu docelowego — w przypadku opracowania programu ochrony powietrza ze względu na przekroczenia poziomu docelowego dla ozonu,

d) informacji dotyczących poziomu tlenków azotu i niemetanowych lotnych związków organicznych, jako substancji przyczyniających się do powstawania ozonu w roku, od którego, z uwagi na mierzone stężenia substancji w powietrzu, wymagane jest opracowanie programu ochrony powietrza, i pięciu latach poprzedzających, z zastrzeżeniem § 4 ust. 2 — w przypadku opracowania programu ochrony powietrza ze względu na przekroczenia poziomu docelowego dla ozonu,

e) czynników powodujących przekroczenia poziomów dopuszczalnych lub docelowych substancji w powietrzu, ze szczególnym uwzględnieniem przemian fizykochemicznych tych substancji,

f) procentowego udziału substancji zanieczyszczających w powietrzu wprowadzanych do powietrza przez podmioty korzystające ze środowiska na zasadzie powszechnego korzystania ze środowiska w strefie objętej programem ochrony powietrza,

g) łącznej wielkości emisji substancji zanieczyszczających powietrze pochodzącej ze źródeł znajdujących się na obszarze przekroczeń w strefie (Mg/rok),

h) poziomu tła dla uwzględnionych w programie ochrony powietrza substancji zanieczyszczających w roku, od którego, z uwagi na mierzone stężenia substancji w powietrzu, wymagane jest opracowanie programu ochrony powietrza;

3) przewidywany poziom substancji w powietrzu w strefie, w roku prognozowanym, ze szczególnym uwzględnieniem:

a) przyszłego stężenia substancji w powietrzu w strefie, w tym:

— poziomów substancji uwzględnionych w programie ochrony powietrza przy założeniu niepodejmowania żadnych dodatkowych działań ponad te, których konieczność podjęcia wynika z istniejących przepisów, z uwzględnieniem poziomu tła,

— informacji dotyczących możliwych do podjęcia działań mających na celu poprawę stanu jakości powietrza,

— prognoz poziomów substancji uwzględnionych w programie ochrony powietrza w roku zakończenia programu ochrony powietrza, przy założeniu, że wszystkie działania zostaną podjęte,

— prognoz liczby dni z przekroczeniami poziomów dopuszczalnych i docelowych substancji w powietrzu uwzględnionych w programie ochrony powietrza w roku jego zakończenia, przy założeniu, że wszystkie działania zostaną podjęte,

b) określenia planowanych działań, w celu osiągnięcia zamierzonej poprawy jakości powietrza w strefie, ze szczególnym uwzględnieniem:

— kierunku i zakresu działań niezbędnych do przywrócenia poziomów substancji w powietrzu do poziomów dopuszczalnych i docelowych,

— kierunku i zakresu działań niezbędnych do osiągnięcia poziomu docelowego ozonu w powietrzu, prowadzących do ograniczenia emisji tlenków azotu i niemetanowych lotnych związków organicznych, jako substancji przyczyniających się do powstawania ozonu — w przypadku programu ochrony powietrza sporządzanego ze względu na przekroczenia poziomu docelowego dla ozonu;

4) określenie planowanych działań mających na celu osiągnięcie poziomów docelowych arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu jako wskaźnika wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych w powietrzu, które nie pociągają za sobą niewspółmiernych kosztów i dotyczą w szczególności głównych grup źródeł emisji — w przypadku opracowania programu ochrony powietrza ze względu na przekroczenia poziomu docelowego dla arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu;

5) harmonogram rzeczowo-finansowy realizacji programu ochrony powietrza, w tym poszczególnych działań średnioterminowych — na okres nie dłuższy niż 5 lat i działań długoterminowych — na okres nie dłuższy niż 10 lat, wskazujący:

a) planowane daty rozpoczęcia i zakończenia programu ochrony powietrza, w tym realizacji poszczególnych działań

b) szacowane koszty realizacji programu ochrony powietrza, w tym poszczególnych działań,

c) propozycje źródeł finansowania programu ochrony powietrza, w tym źródła finansowania poszczególnych działań

d) organy administracji publicznej i podmioty, do których skierowane są poszczególne działania,

e) listę innych działań, niewynikających z programu ochrony powietrza, planowanych lub już przygotowanych, poddanych analizie i przewidzianych do realizacji;

6) listę działań krótkoterminowych zmierzających do ograniczenia ryzyka wystąpienia przekroczenia poziomu alarmowego, dopuszczalnego lub docelowego substancji w powietrzu.

§ 4. 1. Planowane daty rozpoczęcia i zakończenia realizacji poszczególnych działań, o których mowa w § 3 pkt 5 lit. a, ustala się, uwzględniając:

1) wielkość przekroczenia poziomu dopuszczalnego i docelowego substancji w powietrzu;

2) rozkład gęstości zaludnienia w strefie objętej programem ochrony powietrza;

3) możliwości finansowe, społeczne i gospodarcze podmiotów objętych programem ochrony powietrza;

4) uwarunkowania wynikające z funkcjonowania form ochrony przyrody na obszarze strefy, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

2. W przypadku braku pomiarów z okresu pięciu lat, o których mowa w § 3 pkt 2 lit. b-d, należy podać wyniki dostępne z krótszych okresów.

§ 5. Część wyszczególniająca obowiązki i ograniczenia wynikające z realizacji programu ochrony powietrza określa:

1) organy administracji publicznej właściwe w sprawach:

a) przekazywania organowi określającemu program ochrony powietrza informacji o wydawanych decyzjach, których ustalenia zmierzają do osiągnięcia celów programu ochrony powietrza,

b) wydania aktów prawa miejscowego,

c) monitorowania realizacji programu ochrony powietrza lub poszczególnych zadań programu ochrony powietrza;

2) podmioty korzystające ze środowiska i ich obowiązki ustalone w programie ochrony powietrza.

§ 6. 1. Uzasadnienie zakresu określonych i ocenionych przez zarząd województwa zagadnień programu ochrony powietrza obejmuje:

1) uwarunkowania wynikające z planów zagospodarowania przestrzennego województw, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz obszarów ograniczonego użytkowania lub stref przemysłowych na obszarze objętym programem ochrony powietrza;

2) charakterystykę techniczno-ekologiczną instalacji, urządzeń, których funkcjonowanie stanowi znaczący udział w poziomach substancji w powietrzu, i rodzajów powszechnego korzystania ze środowiska oraz ocenę możliwych do podjęcia działań zmierzających do ograniczenia ich oddziaływania, w tym również tlenków azotu i niemetanowych lotnych związków organicznych, jako substancji przyczyniających się do powstawania ozonu;

3) bilanse substancji zanieczyszczających powietrze wykonane dla podmiotów korzystających ze środowiska na zasadzie powszechnego korzystania ze środowiska i napływów substancji zanieczyszczających powietrze spoza obszaru strefy objętej programem ochrony powietrza, które oddziałują na poziomy substancji w powietrzu, w tym również tlenków azotu i niemetanowych lotnych związków organicznych, jako substancji przyczyniających się do powstawania ozonu;

4) ocenę oraz analizę ekonomiczną możliwych do zastosowania rozwiązań techniczno-technologicznych i organizacyjnych, zmierzających do ograniczenia oddziaływania instalacji i urządzeń mających znaczący udział w poziomie ozonu w powietrzu i tlenków azotu i niemetanowych lotnych związków organicznych, w celu osiągnięcia docelowego poziomu ozonu w powietrzu, ze szczególnym uwzględnieniem związanych z tym kosztów i korzyści, w sposób efektywny kosztowo, tak aby uniknąć ponoszenia nadmiernych kosztów — w przypadku programu ochrony powietrza opracowanego ze względu na przekroczenia poziomu docelowego dla ozonu;

5) szacunkowe wyliczenie czasu potrzebnego do osiągnięcia celów zakładanych w programie ochrony powietrza;

6) opis działań naprawczych możliwych do zastosowania, które nie zostały wytypowane do wdrożenia w programie ochrony powietrza, wraz z uzasadnieniem przyczyn ich niezastosowania;

7) analizę dokumentów, materiałów i publikacji wykorzystanych do opracowania programu ochrony powietrza, ze szczególnym uwzględnieniem:

a) pozwoleń na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza,

b) wykazów rodzajów i ilości substancji wprowadzanych do powietrza, sporządzanych w ramach systemu opłat za korzystanie ze środowiska,

c) opisów technik i technologii dotyczących ograniczania wprowadzania substancji do powietrza,

d) rejestrów znajdujących się w Krajowym Rejestrze Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń,

e) obowiązujących i zakończonych powiatowych i gminnych programów ochrony środowiska,

f) raportów o oddziaływaniu przedsięwzięć na środowisko,

g) polityk, strategii, planów i programów o charakterze ogólnokrajowym;

8) załączniki w formie graficznej uwzględniające:

a) podział administracyjny obszaru objętego programem ochrony powietrza,

b) lokalizację:

— instalacji, których eksploatacja powoduje wprowadzanie do powietrza substancji, dla których zostały przekroczone poziomy dopuszczalne lub docelowe na obszarze, którego dotyczy program ochrony powietrza, i w jego bezpośrednim sąsiedztwie,

— punktu pomiarowego.

2. Załączniki, o których mowa w ust. 1 pkt 8, sporządza się odrębnie dla każdej substancji, dla której występuje przekroczenie standardów jakości powietrza.

§ 7. W programie ochrony powietrza określa się i ocenia następujące zagadnienia:

1) ilość wprowadzanych do powietrza substancji, ze względu na które opracowany został program ochrony powietrza, na obszarze strefy, z wyszczególnieniem:

a) instalacji, urządzeń i rodzajów powszechnego korzystania ze środowiska,

b) napływu substancji zanieczyszczających obszar strefy, ze względu na które opracowany został program ochrony powietrza, z wyróżnieniem instalacji zlokalizowanych w jego bezpośrednim sąsiedztwie, instalacji zlokalizowanych na obszarze województwa, napływu substancji zanieczyszczających pochodzących od innych instalacji zlokalizowanych na terenie kraju lub za granicą;

2) kierunki i zakres działań niezbędnych do osiągnięcia poziomów dopuszczalnych i docelowych substancji w powietrzu, w tym ustalenie zadań priorytetowych, ze szczególnym uwzględnieniem:

a) występowania poszczególnych substancji w powietrzu,

b) wielkości emisji substancji zanieczyszczających z instalacji i urządzeń, których eksploatacja ma znaczący wpływ na rejestrowane poziomy substancji,

c) powierzchni strefy i liczby osób zamieszkujących strefę oraz przeznaczenia strefy, w której przekroczony został poziom dopuszczalny substancji w powietrzu powiększony o margines tolerancji lub poziom docelowy dla ozonu, określony ze względu na ochronę zdrowia ludzi,

d) istniejących obszarów ograniczonego użytkowania stref przemysłowych;

3) zmiany w jakości paliw wykorzystywanych do celów wytwarzania energii elektrycznej i ciepła oraz celów transportowych, dopuszczonych do użycia w strefie, konieczność zastosowania najlepszej dostępnej techniki, realizację zobowiązań globalnych w zakresie ograniczania emisji do powietrza;

4) przewidywane zmiany emisji substancji zanieczyszczających do powietrza ze źródeł:

a) zlokalizowanych poza granicami kraju — mających wpływ na przekroczenie poziomów dopuszczalnych i docelowych substancji w powietrzu w strefie,

b) zlokalizowanych na terenie kraju elektrowni konwencjonalnych, elektrociepłowni i innych instalacji będących przedsięwzięciami mogącymi zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227, z późn. zm. 5) ),

c) zlokalizowanych na obszarze województw graniczących z województwem, w którym zlokalizowana jest strefa, wymagających pozwolenia zintegrowanego;

5) możliwości techniczno-technologiczne, organizacyjne i finansowe zmierzające do ograniczenia oddziaływania instalacji i urządzeń przyczyniających się do powstawania ozonu, w tym instalacji i urządzeń mających istotny wpływ na poziom zanieczyszczenia powietrza tlenkami azotu i niemetanowymi lotnymi związkami organicznymi, ze szczególnym uwzględnieniem związanych z tym kosztów i korzyści, w celu uniknięcia nadmiernych kosztów.

§ 8. W przypadku złożenia powiadomienia o zamiarze odroczenia terminów osiągnięcia poziomów dopuszczalnych w przypadku dwutlenku azotu i benzenu, o którym mowa w art. 91b ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. — Prawo ochrony środowiska, program ochrony powietrza powinien uwzględniać szczegółowe wymagania określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia.

§ 9. Plany działań krótkoterminowych składają się z:

1) części opisowej;

2) części wyszczególniającej obowiązki i ograniczenia wynikające z realizacji planów działań krótkoterminowych;

3) uzasadnienia zakresu określonych i ocenionych zagadnień.

§ 10. Część opisowa planu działań krótkoterminowych obejmuje:

1) analizę stanu jakości powietrza w strefie, ze szczególnym uwzględnieniem:

a) wielkości poziomów substancji w powietrzu w strefie, w tym warunków, w których powstają ponadnormatywne stężenia analizowanych substancji,

b) potencjalnych źródeł przekroczeń poziomów alarmowych, dopuszczalnych lub docelowych substancji w powietrzu na obszarze strefy,

c) charakterystyki obszaru objętego planem działań krótkoterminowych;

2) zakres działań i sposób postępowania w przypadku ryzyka przekroczenia poziomu alarmowego, dopuszczalnego lub docelowego substancji w powietrzu, ze szczególnym uwzględnieniem:

a) propozycji działań ze względu na przekroczenie poziomów alarmowych,

b) propozycji działań ze względu na przekroczenie poziomów dopuszczalnych lub docelowych

c) listy podmiotów korzystających ze środowiska, obowiązanych do ograniczenia lub zaprzestania wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza, które eksploatują instalację objętą postępowaniem, o którym mowa w art. 227-229 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. — Prawo ochrony środowiska,

d) sposobu organizacji i ograniczeń lub zakazu ruchu pojazdów i innych urządzeń napędzanych silnikami spalinowymi,

e) sposobu postępowania organów, instytucji i podmiotów korzystających ze środowiska oraz zachowania się obywateli w przypadku wystąpienia przekroczeń standardów jakości powietrza,

f) sposobu i trybu powiadamiania przez wojewódzki zespół zarządzania kryzysowego o zaistnieniu przekroczeń standardów jakości powietrza,

g) skutków realizacji planu działań krótkoterminowych, zagrożeń i barier realizacji.

§ 11. Część wyszczególniająca obowiązki i ograniczenia wynikające z realizacji planu działań krótkoterminowych wskazuje:

1) organy administracji publicznej właściwe w sprawach:

a) przekazywania organowi określającemu plan działań krótkoterminowych informacji o wydawanych decyzjach, których ustalenia zmierzają do osiągnięcia celów planu,

b) wydania aktów prawa miejscowego,

c) monitorowania realizacji poszczególnych zadań planu działań krótkoterminowych;

2) podmioty korzystające ze środowiska i ich obowiązki ustalone w planie działań krótkoterminowych.

§ 12. Uzasadnienie zakresu określonych i ocenionych zagadnień planu działań krótkoterminowych obejmuje zakres spraw, o których mowa w § 10 pkt 2.

§ 13. Propozycje działań krótkoterminowych określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.

§ 14. Programy ochrony powietrza oraz plany działań krótkoterminowych sporządzane są w postaci papierowej oraz w postaci elektronicznej.

§ 15. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. 6)

Załączniki do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 września 2012 r. (poz. 1028)

1) Minister Środowiska kieruje działem administracji rządowej — środowisko, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Środowiska (Dz. U. Nr 248, poz. 1493 i Nr 284, poz. 1671).

2) Niniejsze rozporządzenie dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia następujących dyrektyw Unii Europejskiej:

1) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2004/107/WE z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie arsenu, kadmu, rtęci, niklu i wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych w otaczającym powietrzu (Dz. Urz. UE L 23 z 26.01.2005, str. 3);

2) dyrektywy 2008/50/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy (Dz. Urz. UE L 152 z 11.06.2008, str. 1).

3)  Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2008 r. Nr 111, poz. 708, Nr 138, poz. 865, Nr 154, poz. 958, Nr 171, poz. 1056, Nr 199, poz. 1227, Nr 223, poz. 1464 i Nr 227, poz. 1505, z 2009 r. Nr 19, poz. 100, Nr 20, poz. 106, Nr 79, poz. 666, Nr 130, poz. 1070 i Nr 215, poz. 1664, z 2010 r. Nr 21, poz. 104, Nr 28, poz. 145, Nr 40, poz. 227, Nr 76, poz. 489, Nr 119, poz. 804, Nr 152, poz. 1018 i 1019, Nr 182, poz. 1228, Nr 229, poz. 1498 i Nr 249, poz. 1657, z 2011 r. Nr 32, poz. 159, Nr 63, poz. 322, Nr 94, poz. 551, Nr 99, poz. 569, Nr 122, poz. 695, Nr 152, poz. 897, Nr 178, poz. 1060 i Nr 224, poz. 1341 oraz z 2012 r. poz. 460 i 951.

4) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1241 i Nr 215, poz. 1664, z 2010 r. Nr 76, poz. 489 i Nr 119, poz. 804, z 2011 r. Nr 34, poz. 170, Nr 94, poz. 549, Nr 208, poz. 1241 i Nr 224, poz. 1337 oraz z 2012 r. poz. 985.

5) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2008 r. Nr 227, poz. 1505, z 2009 r. Nr 42, poz. 340, Nr 84, poz. 700 i Nr 157, poz. 1241, z 2010 r. Nr 28, poz. 145, Nr 106, poz. 675, Nr 119, poz. 804, Nr 143, poz. 963 i Nr 182, poz. 1228, z 2011 r. Nr 32, poz. 159, Nr 122, poz. 695, Nr 132, poz. 766, Nr 135, poz. 789, Nr 152, poz. 897, Nr 163, poz. 981, Nr 170, poz. 1015 i Nr 178, poz. 1060 oraz z 2012 r. poz. 460, 472, 908 i 951.

6) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 8 lutego 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy ochrony powietrza (Dz. U. Nr 38, poz. 221), które zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 13 kwietnia 2012 r. o zmianie ustawy — Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 460) traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.