ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 1 marca 2011 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu sędziowskiego i prokuratorskiego

Na podstawie art. 52 pkt 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157, z późn. zm. 1) ) zarządza się, co następuje:

§ 1. Rozporządzenie określa:

1) zakres, szczegółowe warunki i tryb przeprowadzania egzaminu sędziowskiego i prokuratorskiego, zwanych dalej „egzaminem”;

2) tryb powoływania i działania zespołu egzaminacyjnego i komisji egzaminacyjnej;

3) wzory dyplomów ukończenia aplikacji sędziowskiej i prokuratorskiej.

§ 2. Termin przeprowadzenia egzaminu wyznacza Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z Dyrektorem Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, zwanym dalej „Dyrektorem Krajowej Szkoły”.

§ 3. 1. Zespół egzaminacyjny, zwany dalej „zespołem”, powołuje się nie później niż na trzy miesiące przed terminem egzaminu.

2. Powołując zespół, Minister Sprawiedliwości wyznacza przewodniczącego zespołu.

§ 4. 1. Zadania praktyczne na część pisemną egzaminu sędziowskiego polegają na sporządzeniu:

1) orzeczenia, wraz z uzasadnieniem, w sprawie karnej;

2) orzeczenia, wraz z uzasadnieniem, w sprawie cywilnej.

2. Zadania praktyczne na część pisemną egzaminu prokuratorskiego polegają na sporządzeniu:

1) apelacji od wyroku w sprawie karnej;

2) pozwu, wniosku albo apelacji w sprawie cywilnej;

3) sprzeciwu albo skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

§ 5. 1. Zadania praktyczne zespół może opracować na podstawie akt spraw zakwalifikowanych przez zespół na potrzeby egzaminu.

2. Przewodniczący zespołu może zwrócić się do prezesów sądów apelacyjnych o nadesłanie akt spraw spełniających określone przez zespół kryteria.

§ 6. 1. Kazusy na część ustną egzaminu sędziowskiego obejmują zagadnienia z następujących dziedzin prawa:

1) prawo cywilne, rodzinne i opiekuńcze;

2) postępowanie cywilne z elementami procedury administracyjnej;

3) prawo pracy i ubezpieczeń społecznych;

4) prawo gospodarcze;

5) prawo karne;

6) postępowanie karne, prawo karne wykonawcze oraz postępowanie w sprawach nieletnich;

7) zagadnienia konstytucyjne oraz zagadnienia ustrojowe dotyczące sądownictwa i innych organów ochrony prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej, prawo europejskie oraz problematyka międzynarodowej ochrony praw człowieka.

2. Kazusy na część ustną egzaminu prokuratorskiego obejmują zagadnienia z następujących dziedzin prawa i nauk pokrewnych:

1) prawo karne;

2) postępowanie karne, prawo karne wykonawcze oraz postępowanie w sprawach nieletnich;

3) prawo cywilne, rodzinne i opiekuńcze, elementy prawa pracy i ubezpieczeń społecznych oraz postępowanie cywilne;

4) prawo gospodarcze;

5) prawo i postępowanie administracyjne;

6) kryminalistyka, psychiatria i psychologia sądowa oraz medycyna sądowa;

7) zagadnienia konstytucyjne oraz zagadnienia ustrojowe dotyczące prokuratury i innych organów ochrony prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej, prawo europejskie oraz problematyka międzynarodowej ochrony praw człowieka.

3. Zespół opracowuje zestawy kazusów odrębnie dla każdej z wymienionych w ust. 1 i 2 grup zagadnień. Zestaw zawiera trzy kazusy.

4. Zestawy kazusów z poszczególnych grup zagadnień przygotowuje się w liczbie co najmniej 45 i umieszcza w nieoznakowanych kopertach.

§ 7. 1. Przewodniczący zespołu, nie później niż na dwa tygodnie przed terminem egzaminu, przekazuje opracowane zadania praktyczne wraz z aktami spraw oraz zestawy kazusów przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, za pośrednictwem Dyrektora Krajowej Szkoły, w sposób uniemożliwiający ich ujawnienie. Przekazanie wymaga sporządzenia protokołu, w którym wskazuje się także sposób i miejsce przechowywania.

2. Opracowane przez zespół zadania praktyczne wraz z aktami spraw oraz zestawy kazusów przechowuje się w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, zwanej dalej „Krajową Szkołą”, w sposób uniemożliwiający ich ujawnienie. Dostęp do pomieszczenia, w którym są przechowywane, wymaga upoważnienia przewodniczącego komisji egzaminacyjnej.

§ 8. Komisję egzaminacyjną, zwaną dalej „komisją”, powołuje się nie później niż na miesiąc przed terminem egzaminu. Przepis § 3 ust. 2 stosuje się odpowiednio.

§ 9. 1. Dyrektor Krajowej Szkoły, nie później niż na dwa tygodnie przed terminem egzaminu, przekazuje przewodniczącemu komisji listę zdających.

2. Listę zdających ogłasza się na stronie internetowej Krajowej Szkoły i tablicy ogłoszeń w siedzibie Krajowej Szkoły, wskazując czas i miejsce przeprowadzenia egzaminu.

§ 10. 1. Przed rozpoczęciem każdej części egzaminu zdający jest obowiązany okazać komisji dokument tożsamości.

2. Zdający nie może posiadać urządzeń służących do przekazu, odbioru i rejestracji informacji na odległość, ani urządzeń służących do elektronicznego gromadzenia, pobierania lub przetwarzania danych.

§ 11. 1. Część pisemna egzaminu trwa dwa dni, po sześć godzin dziennie.

2. W pierwszym dniu części pisemnej egzaminu sędziowskiego zdający rozwiązują zadanie praktyczne, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1; w drugim dniu — zadanie praktyczne, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 2.

3. W pierwszym dniu części pisemnej egzaminu prokuratorskiego zdający rozwiązują zadanie praktyczne, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 1; w drugim dniu — zadania praktyczne, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 2 i 3.

§ 12. 1. Zdający część pisemną egzaminu jest obowiązany stawić się w miejscu przeprowadzania egzaminu nie później niż na pół godziny przed czasem wyznaczonym na rozpoczęcie egzaminu.

2. Na salę, w której przeprowadza się egzamin, zdający wchodzą pojedynczo, według kolejności przyjętej na liście zdających i zajmują miejsce zgodnie z wylosowanymi numerami.

§ 13. 1. Przed przystąpieniem do części pisemnej egzaminu zdający losuje kartę dekodującą z indywidualnym numerem kodu, na której wpisuje swoje dane osobowe (imię, nazwisko, datę urodzenia oraz rodzaj egzaminu), a numer kodu umieszcza na każdym ponumerowanym przez siebie arkuszu pracy. Karty dekodujące zbierane są przez członków komisji i umieszczane w kopercie, która zostaje w obecności zdających zaklejona i opieczętowana.

2. Zdający otrzymują jednakową liczbę arkuszy papieru, opieczętowanych logo Krajowej Szkoły. Wydanie dodatkowych arkuszy odnotowuje się na pierwszej stronie pracy pisemnej zdającego. Arkusze przeznaczone na brudnopis powinny zostać przez zdającego wyraźnie oznaczone.

§ 14. 1. Zadania praktyczne wydaje się zdającym w zaklejonych kopertach, których otwarcie następuje w tym samym czasie, na polecenie przewodniczącego komisji, wraz z ogłoszeniem rozpoczęcia egzaminu.

2. Po ogłoszeniu przez przewodniczącego komisji zakończenia egzaminu zdający oddają członkom komisji prace, wraz z rozwiązywanymi zadaniami praktycznymi i aktami spraw, w kolejności wskazanej przez przewodniczącego komisji. Na pierwszej stronie pracy pisemnej członek komisji odnotowuje liczbę oddanych arkuszy i wydaje zdającemu pokwitowanie odbioru pracy.

§ 15. 1. Część pisemną egzaminu komisja przeprowadza przy stałej obecności co najmniej czterech członków komisji.

2. W sali, w której przeprowadza się egzamin, poza zdającymi mogą być obecni tylko członkowie komisji oraz osoby zaproszone przez przewodniczącego komisji.

§ 16. 1. Podczas części pisemnej egzaminu zdający może posługiwać się tekstami aktów prawnych, komentarzami i zbiorami orzeczeń.

2. Opuszczenie sali w trakcie części pisemnej egzaminu jest możliwe po uzyskaniu zgody przewodniczącego komisji, pod nadzorem wyznaczonego przez przewodniczącego członka komisji. Przed opuszczeniem sali zdający przekazuje członkom komisji wszystkie arkusze pracy pisemnej. Godzinę wyjścia i powrotu do sali odnotowuje się na pierwszej stronie pracy pisemnej zdającego.

§ 17. 1. Przewodniczący komisji może wykluczyć z części pisemnej egzaminu zdającego, który w trakcie jej trwania komunikuje się z innym zdającym lub z osobami z zewnątrz, posiada urządzenie, o którym mowa w § 10 ust. 2, bądź w inny sposób celowo zakłóca przebieg egzaminu.

2. Wykluczenie, ze wskazaniem przyczyny, odnotowuje się w protokole przebiegu egzaminu oraz na pierwszej stronie pracy pisemnej zdającego.

3. Wykluczenie jest równoznaczne z uzyskaniem z egzaminu O punktów.

§ 18. 1. Oceny rozwiązania zadania praktycznego dokonuje się w systemie punktowym, z zastosowaniem skali od O do 60 punktów.

2. Ocena rozwiązania zadania praktycznego, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1 i 2, obejmuje:

1) prawidłowość konstrukcji orzeczenia;

2) prawidłowość zastosowanych przepisów prawa i ich wykładni;

3) prawidłowość dokonania ustaleń faktycznych, oceny dowodów i rozstrzygnięcia;

4) sposób formułowania wypowiedzi.

3.  Do oceny rozwiązania zadania praktycznego, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 1–3, przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio.

4. Oceny rozwiązania każdego zadania praktycznego dokonują niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji. Każdy z oceniających, poza wskazaniem liczby przyznanych punktów, sporządza krótkie uzasadnienie oceny, które dołącza się do protokołu posiedzenia komisji.

5. Liczba punktów uzyskanych przez zdającego za rozwiązanie danego zadania praktycznego jest średnią liczby punktów przyznanych przez obu oceniających członków komisji.

6. Liczba punktów uzyskanych za część pisemną egzaminu jest sumą punktów uzyskanych za rozwiązanie poszczególnych zadań praktycznych.

§ 19. 1. Komisja ogłasza wyniki części pisemnej egzaminu w terminie nie dłuższym niż miesiąc od dnia zakończenia tej części egzaminu i sporządza listę osób dopuszczonych do części ustnej egzaminu.

2. Warunkiem dopuszczenia do części ustnej egzaminu sędziowskiego jest uzyskanie z części pisemnej co najmniej 80 punktów.

3. Warunkiem dopuszczenia do części ustnej egzaminu prokuratorskiego jest uzyskanie z części pisemnej co najmniej 120 punktów.

4. Do części ustnej egzaminu nie może zostać dopuszczony zdający, który za rozwiązanie jednego z zadań praktycznych uzyskał O punktów.

§ 20. 1. Część ustną egzaminu przeprowadzają poszczególni członkowie komisji, będący specjalistami z danej dziedziny prawa lub nauki pokrewnej, w obecności pozostałych członków komisji.

2. Podczas części ustnej egzaminu zdający może korzystać z tekstów aktów prawnych udostępnionych przez komisję.

3.  Do części ustnej egzaminu stosuje się odpowiednio przepisy § 12, § 15 ust. 2, § 16 ust. 2 oraz § 17.

§ 21. 1. W części ustnej egzaminu zdający rozwiązują kazusy, losując po jednym zestawie kazusów z każdej grupy zagadnień, o których mowa w § 6.

2. Po wylosowaniu zestawu kazusów z danej grupy zagadnień zdający ma prawo przygotowania się do odpowiedzi w czasie nie krótszym niż 15 minut.

3. Członkowie komisji mogą zadawać pytania uzupełniające, związane z treścią kazusu.

§ 22. 1. Oceny rozwiązania kazusu dokonuje się w systemie punktowym, z zastosowaniem skali od O do 10 punktów. Przepis § 18 ust. 2 stosuje się odpowiednio.

2. Oceny rozwiązania kazusu dokonuje członek komisji, będący specjalistą z danej dziedziny prawa lub nauki pokrewnej.

3. Liczba punktów uzyskanych za część ustną egzaminu jest sumą punktów uzyskanych za rozwiązanie poszczególnych kazusów.

4. Jeżeli zdający nie uzyskał co najmniej 10 punktów za rozwiązanie zestawu kazusów z danej grupy zagadnień, przyjmuje się, że z części ustnej egzaminu uzyskał O punktów.

§ 23. Komisja ogłasza wyniki części ustnej egzaminu niezwłocznie po wyczerpaniu przewidzianej na dany dzień listy zdających i przystępuje do ustalenia wyników egzaminu.

§ 24. 1. Podstawą ustalenia wyniku egzaminu jest suma punktów uzyskanych przez zdającego za część pisemną i część ustną egzaminu.

2. Wynik egzaminu sędziowskiego ustala się według następującej skali:

1) powyżej 290 punktów — wynik celujący;

2) 250—290 punktów — wynik bardzo dobry;

3) 210—249 punktów — wynik dobry;

4) 165—209 punktów — wynik dostateczny;

5) poniżej 165 punktów — wynik niedostateczny.

3.  Wynik egzaminu prokuratorskiego ustala się według następującej skali:

1) powyżej 345 punktów — wynik celujący;

2) 295—345 punktów — wynik bardzo dobry;

3) 245—294 punktów — wynik dobry;

4) 195—244 punktów — wynik dostateczny;

5) poniżej 195 punktów — wynik niedostateczny.

4. Za złożenie egzaminu z wynikiem pozytywnym uważa się uzyskanie przez zdającego co najmniej wyniku, o którym mowa, odpowiednio, w ust. 2 pkt 4 i ust. 3 pkt 4.

§ 25. 1. Komisja ogłasza wyniki egzaminu niezwłocznie po ich ustaleniu.

2. Niezwłocznie po ogłoszeniu wyników egzaminu przewodniczący komisji przekazuje Dyrektorowi Krajowej Szkoły protokół przebiegu egzaminu wraz z pełną dokumentacją. Jednocześnie przewodniczący komisji zwraca prezesom sądów apelacyjnych akta spraw nadesłane na podstawie § 5 ust. 2.

§ 26. 1. Przebieg egzaminu oraz posiedzenia komisji są protokołowane. Protokoły posiedzeń komisji stanowią załączniki do protokołu przebiegu egzaminu.

2. Protokół przebiegu egzaminu podpisują wszyscy członkowie komisji. Protokoły posiedzeń komisji podpisują wszyscy członkowie komisji obecni na posiedzeniu.

3.  Protokół przebiegu egzaminu może zawierać dodatkowe uwagi i spostrzeżenia członków komisji.

§ 27. 1. Obsługę administracyjno-biurową oraz techniczną zespołu i komisji zapewnia Dyrektor Krajowej Szkoły.

2. W ramach obsługi administracyjno-biurowej oraz technicznej zespołu i komisji Krajowa Szkoła:

1) zapewnia obsługę prac zespołu i komisji;

2) zapewnia właściwe warunki przeprowadzenia egzaminu;

3) zapewnia odpowiednie warunki przechowywania dokumentacji związanej z przeprowadzaniem egzaminu.

§ 28. Wzór dyplomu ukończenia aplikacji sędziowskiej oraz wzór dyplomu ukończenia aplikacji prokuratorskiej określają, odpowiednio, załączniki nr 1 i 2 do rozporządzenia.

§ 29. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Załączniki do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 marca 2011 r. (poz. 283)

1)  Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2009 r. Nr 56, poz. 459, Nr 178, poz. 1375 i Nr 223, poz. 1777 oraz z 2010 r. Nr 182, poz. 1228 i Nr 238, poz. 1578.