Załącznik do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. (poz. 719) WYTYCZNE W ZAKRESIE OKREŚLANIA PRZYROSTU CIŚNIENIA W POMIESZCZENIU, JAKI MÓGŁBY ZOSTAĆ SPOWODOWANY PRZEZ WYBUCH

1. Przy dokonywaniu oceny zagrożenia wybuchem pomieszczeń należy brać pod uwagę najbardziej niekorzystną z punktu widzenia ewentualnych skutków wybuchu sytuację mogącą wytworzyć się w procesie ich eksploatacji, uwzględniając najbardziej niebezpieczny, występujący tam rodzaj substancji oraz największą jej ilość, jaka mogłaby brać udział w reakcji wybuchu.

2. Przyrost ciśnienia w pomieszczeniu ΔP (w Pa), spowodowany przez wybuch z udziałem jednorodnych palnych gazów lub par o cząsteczkach zbudowanych z atomów węgla, wodoru, tlenu, azotu i chlorowców jest określany za pomocą równania:

[1]

gdzie:

mmax — maksymalna masa substancji palnych, tworzących mieszaninę wybuchową, jaka może wydzielić się w rozpatrywanym pomieszczeniu (kg);

ΔPmax — maksymalny przyrost ciśnienia przy wybuchu stechiometrycznej mieszaniny gazowo- lub parowo-powietrznej w zamkniętej komorze (Pa);

W     — współczynnik przebiegu reakcji wybuchu, uwzględniający niehermetyczność pomieszczenia, nieadiabatyczność reakcji wybuchu, a także fakt udziału w reakcji niecałej ilości palnych gazów i par, jaka wydzieliłaby się w pomieszczeniu — równy 0,17 dla palnych gazów i 0,1 dla palnych par;

V     — objętość przestrzeni powietrznej pomieszczenia, stanowiąca różnicę między objętością pomieszczenia i objętością znajdujących się w nim instalacji, sprzętu, zamkniętych opakowań itp. (m3);

Cst — objętościowe stężenie stechiometryczne palnych gazów lub par:

[2]

β — stechiometryczny współczynnik tlenu w reakcji wybuchu:

[3]

nC', nH', nCl', nO — odpowiednio ilości atomów węgla, wodoru, chlorowców i tlenu w cząsteczce gazu lub pary;

ρ      — gęstość palnych gazów lub par w temperaturze pomieszczenia w normalnych warunkach pracy

(kg · m-3).

3. Przyrost ciśnienia w pomieszczeniu ΔP (w Pa), spowodowany przez wybuch z udziałem substancji palnych niewymienionych w pkt 2, jest określany za pomocą równania:

[4]

gdzie:

qsp — ciepło spalania (J · kg-1);

Po — ciśnienie atmosferyczne normalne, równe 101 325 Pa;

pp — gęstość powietrza w temperaturze T (kg · m-3);

c — ciepło właściwe powietrza, równe 1,01 · 103 J · kg-1 · K-1;

T — temperatura pomieszczenia w normalnych warunkach pracy (K);

W = 0,17 dla palnych gazów i uniesionego palnego pyłu;

W = 0,1 dla palnych par i mgieł;

pozostałe — jak we wzorze [1].

4. Masa palnych par m (w kg), wydzielających się w pomieszczeniu wskutek parowania cieczy z otwartej powierzchni, jest określana za pomocą równania:

[5]

F — powierzchnia parowania cieczy (w m2) — dla każdego dm3 cieczy rozlanej na posadzce betonowej przyjmuje się F = 0,5 m2 dla roztworów zawierających nie więcej niż 70 % masowego udziału rozpuszczalnika i F = 1 m2 dla pozostałych cieczy;

τ — przewidywany maksymalny czas wydzielania się par (s);

K — współczynnik parowania określony w tabeli;

Ps — prężność pary nasyconej w temperaturze pomieszczenia t w °C (Pa):

[6]

A, B, CA — współczynniki równania Antoine’a dla danej cieczy;

M — masa cząsteczkowa cieczy (kg · kmol-1).

Tabela

Wartości współczynnika parowania K


Prędkość przepływu powietrza

nad powierzchnią parowania

(m · s–1)

Temperatura pomieszczenia w °C

10 15 20 30 35
0 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0
0,1 3,0 2,6 2,4 1,8 1,6
0,2 4,6 3,8 3,5 2,4 2,3
0,5 6,6 5,7 5,4 3,6 3,2
1,0 10,0 8,7 7,7 5,6 4,6

5. W przypadku występowania w pomieszczeniu uruchamianej samoczynnie wentylacji awaryjnej, przy określaniu mmax dla palnych gazów lub par dopuszcza się uwzględnianie jej działania, jeżeli odciągi powietrza znajdują się w pobliżu miejsca przewidywanego wydzielania się gazów lub par. Przyjmowaną do obliczenia AP maksymalną masę substancji palnych można wtedy zmniejszyć „k” razy, przy czym:

[7]

k = 1 + n · τ

gdzie:

n — ilość wymian powietrza w pomieszczeniu przy działaniu wentylacji awaryjnej (s-1);

τ — przewidywany czas wydzielania gazów lub par (s).

6. Obliczenie przewidywanego przyrostu ciśnienia w pomieszczeniu nie jest wymagane w przypadku, gdy bez jego dokonania inwestor, jednostka projektowania lub użytkownik decydujący o procesie technologicznym uznaje pomieszczenie za zagrożone wybuchem.