ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 6 października 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków, jakim powinni odpowiadać funkcjonariusze straży ochrony kolei, zasad oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby oraz trybu i jednostek uprawnionych do orzekania o tej zdolności

Na podstawie art. 59 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 86, poz. 789, z późn. zm. 2) ) zarządza się, co następuje:

§ 1. 1. Kandydat do służby w straży ochrony kolei powinien przedłożyć dokumenty potwierdzające spełnianie warunków określonych w art. 59 ust. 4 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym.

2. Kandydat do służby w straży ochrony kolei może przedłożyć inne dokumenty potwierdzające posiadanie przez niego dodatkowych kwalifikacji lub umiejętności, w szczególności:

1) kserokopię prawa jazdy;

2) kserokopię dokumentu potwierdzającego ukończenie kursu strzeleckiego;

3) kserokopię dokumentu lub oświadczenie potwierdzające jego wysoką sprawność fizyczną albo uprawianie dyscyplin sportowych lub sztuk walki.

§ 2. 1. Jednostkami uprawnionymi do orzekania o zdolności fizycznej i psychicznej do służby w straży ochrony kolei są jednostki organizacyjne Kolejowego Zakładu Medycyny Pracy i Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej.

2. Do dokonywania oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w straży ochrony kolei oraz przeprowadzania badań lekarskich upoważnieni są:

1) lekarze Kolejowego Zakładu Medycyny Pracy, posiadający kwalifikacje określone w przepisach wydanych na podstawie art. 27 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317), zwani dalej „lekarzami orzekającymi”;

2) komisje lekarskie w Kolejowym Zakładzie Medycyny Pracy;

3) komisja lekarska w Centrum Naukowym Medycyny Kolejowej.

3. Lekarze posiadający specjalizację w dziedzinie okulistyki, zwani dalej „lekarzami okulistami”, lekarze posiadający specjalizację w dziedzinie otorynolaryngologii lub laryngologii, zwani dalej „lekarzami laryngologami” – prowadzący specjalistyczne badania profilaktyczne funkcjonariuszy straży ochrony kolei i kandydatów na tych funkcjonariuszy powinni posiadać kwalifikacje określone w przepisach wydanych na podstawie ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy.

4. Psycholodzy dokonujący oceny zdolności psychologicznej do służby powinni posiadać kwalifikacje określone w przepisach wydanych na podstawie ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy.

§ 3. Oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w straży ochrony kolei dokonuje się po przeprowadzeniu profilaktycznych badań lekarskich wstępnych, okresowych lub kontrolnych, obejmujących:

1) badanie ogólne stanu zdrowia:

a) podmiotowe, obejmujące określenie cech antropometrycznych,

b) przedmiotowe, ze szczególnym uwzględnieniem oceny układów krążenia i oddechowego, a także oceny narządu ruchu;

2) badania specjalistyczne: układu wzrokowego, narządu słuchu i równowagi, badania psychiatryczne i neurologiczne;

3) badanie poziomu glikemii na czczo;

4) badanie radiologiczne klatki piersiowej;

5) badanie elektrokardiograficzne w spoczynku;

6) dodatkowe badania specjalistyczne i pomocnicze, zlecone przez lekarza orzekającego lub komisję lekarską;

7) badanie psychologiczne.

§ 4. Zasady badania układu wzrokowego oraz ustalania kategorii wzroku określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

§ 5. Zasady badania narządu słuchu i równowagi oraz ustalania kategorii słuchu określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.

§ 6. Badanie psychiatryczne przeprowadza się w celu ustalenia, czy u badanego nie występują zaburzenia psychiczne bądź uzależnienie od alkoholu lub substancji psychoaktywnych.

§ 7. Badanie psychologiczne obejmuje w szczególności ocenę poziomu umysłowego osoby badanej, ocenę osobowości z uwzględnieniem funkcjonowania w sytuacjach trudnych oraz ocenę poziomu dojrzałości społecznej.

§ 8. Badanie wstępne wykonuje się u kandydatów na funkcjonariuszy straży ochrony kolei oraz u funkcjonariuszy straży ochrony kolei przenoszonych na stanowisko pracy, na którym może on być narażony na inne czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe niż na dotychczasowym stanowisku pracy.

§ 9. 1. Badania okresowe funkcjonariuszy straży ochrony kolei na stanowiskach:

1) administracyjnych — przeprowadza się raz na 4 lata;

2) operacyjnych – przeprowadza się raz na 2 lata, a po ukończeniu 50 lat – corocznie.

2. Badania psychologiczne przeprowadza się w ramach badań okresowych w odstępach czasowych dwukrotnie dłuższych niż określone w ust. 1.

3. Lekarz orzekający lub komisja lekarska orzekająca w trybie odwoławczym może wyznaczyć wcześniejszy termin badań okresowych, jeżeli uzna to za niezbędne dla prawidłowej oceny zdolności fizycznej i psychicznej badanego.

§ 10. 1. Badania kontrolne funkcjonariuszy straży ochrony kolei przeprowadza się, poza terminami wynikającymi z częstotliwości badań okresowych, w przypadku:

1) czasowej niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni;

2) nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem użycia broni;

3) powrotu do pracy po okresie przerwy trwającej dłużej niż 6 miesięcy;

4) przed rozwiązaniem stosunku pracy z funkcjonariuszem, który pracował w warunkach narażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia lub w warunkach uciążliwych;

5) po stwierdzeniu, że funkcjonariusz w czasie pracy był w stanie nietrzeźwości lub pod działaniem substancji psychoaktywnych;

6) w innych przypadkach, jeżeli wynika to z odrębnych przepisów.

2. Badanie kontrolne przeprowadza lekarz orzekający.

3. Badanie kontrolne obejmuje badanie ogólne stanu zdrowia oraz — w zakresie ustalonym przez lekarza orzekającego — badania specjalistyczne i pomocnicze. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 5, dodatkowo przeprowadza się badanie psychologiczne. W pozostałych przypadkach konieczność przeprowadzenia badania psychologicznego ustala lekarz orzekający.

§ 11. 1. Badania, o których mowa w § 3, wykonywane są na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę.

2. Skierowanie, o którym mowa w ust. 1, powinno zawierać:

1) imię i nazwisko, datę urodzenia oraz adres zamieszkania osoby skierowanej na badanie;

2) określenie rodzaju badania, jakie ma być wykonane;

3) określenie stanowiska pracy:

a) na którym ma być zatrudniony kandydat bądź funkcjonariusz przenoszony na inne stanowisko – w przypadku badania wstępnego,

b) na którym jest zatrudniony funkcjonariusz – w przypadku badania okresowego i kontrolnego;

4) informacje o występowaniu na stanowisku pracy czynników szkodliwych dla zdrowia lub warunków uciążliwych z uwzględnieniem aktualnych wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia, dokonanych na tym stanowisku;

5) określenie powodu skierowania na badanie kontrolne.

§ 12. 1. Przed rozpoczęciem badania należy:

1) potwierdzić tożsamość osoby badanej;

2) upewnić się, czy pracownik nie zgłosił się na badanie po pracy, nie mając co najmniej 11-godzinnego wypoczynku; w takim przypadku lekarz orzekający odmawia przeprowadzenia badania i ustala nowy termin badania, powiadamiając o tym pisemnie właściwego pracodawcę.

2. Jeżeli lekarz orzekający stwierdzi u osoby badanej stan ostrego schorzenia, ustala nowy termin badania.

§ 13. Kategorie wzroku i kategorie słuchu wymagane na stanowiskach funkcjonariuszy straży ochrony kolei określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.

§ 14. Funkcjonariusza straży ochrony kolei lub kandydata na funkcjonariusza straży ochrony kolei uznaje się za zdolnego fizycznie i psychicznie do służby, jeżeli:

1) w wyniku badania ogólnego stanu zdrowia, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych i pomocniczych, nie stwierdzono istotnych zmian chorobowych oraz nieprawidłowości albo stwierdzone zmiany chorobowe lub nieprawidłowości w nieznacznym stopniu ograniczają sprawność ustroju, nie powodując niezdolności do służby na danym stanowisku;

2) spełnia wymogi odnośnie kategorii wzroku i kategorii słuchu, o których mowa w § 13;

3) w wyniku badania psychologicznego nie stwierdzono zaburzeń psychicznych, uzależnienia od alkoholu lub substancji psychoaktywnych oraz istotnych odchyleń w badaniu psychologicznym.

§ 15. 1. Na podstawie przeprowadzonych profilaktycznych badań lekarskich wydaje się orzeczenie o zdolności fizycznej i psychicznej do służby w straży ochrony kolei albo o braku takiej zdolności, zwane dalej „orzeczeniem lekarskim”.

2. Orzeczenie lekarskie może zawierać ograniczenia wykonywania określonych czynności.

3. W orzeczeniu lekarskim po badaniu wstępnym lub okresowym określa się termin następnego badania okresowego.

4. Orzeczenie lekarskie zawiera pouczenie o prawie do odwołania od orzeczenia lekarskiego.

5. Orzeczenie lekarskie sporządza się w trzech egzemplarzach, jeden przekazuje się niezwłocznie osobie badanej, drugi – pracodawcy, trzeci pozostaje w dokumentacji medycznej indywidualnej wewnętrznej osoby badanej.

§ 16. 1. Jeżeli osoba badana lub pracodawca nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może, za pośrednictwem lekarza orzekającego, który wydał orzeczenie, złożyć odwołanie od orzeczenia lekarskiego wraz z uzasadnieniem — w terminie 7 dni od dnia otrzymania orzeczenia.

2. Lekarz orzekający, który wydał orzeczenie lekarskie, przekazuje odwołanie w terminie 7 dni od dnia złożenia odwołania do właściwej komisji lekarskiej orzekającej w trybie odwoławczym wraz z dokumentacją medyczną badania stanowiącego podstawę wydania orzeczenia.

3. Komisją lekarską orzekającą w trybie odwoławczym właściwą do wydania orzeczenia lekarskiego, w przypadku złożenia odwołania od orzeczenia lekarskiego wydanego po badaniach, o których mowa w § 8, 9 i 10 ust. 1 pkt 1, 3, 4 i 6, jest komisja lekarska w Kolejowym Zakładzie Medycyny Pracy, a w przypadku odwołania od orzeczenia lekarskiego wydanego po badaniach, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 i 5 — komisja lekarska w Centrum Naukowym Medycyny Kolejowej.

4. Orzeczenie wydane w trybie odwoławczym jest ostateczne.

5. Komisja lekarska orzekająca w trybie odwoławczym wydaje orzeczenie lekarskie zgodnie z§ 15 ust. 1-3 i 5.

§ 17. 1. Komisja lekarska w Kolejowym Zakładzie Medycyny Pracy oraz komisja lekarska w Centrum Naukowym Medycyny Kolejowej orzekają w składzie co najmniej dwóch lekarzy, w tym lekarza orzekającego jako przewodniczącego. W sytuacji, o której mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 i 5, w pracy komisji dodatkowo uczestniczy psycholog.

2. Pracodawca osoby badanej ma obowiązek udostępnić komisji lekarskiej, o której mowa w ust. 1, opinię służbową dotyczącą funkcjonariusza straży ochrony kolei oraz inne dokumenty niezbędne do pracy komisji.

3. Orzeczenie wydane przez komisję lekarską podpisują wszyscy członkowie komisji lekarskiej.

4. Członek komisji lekarskiej mający w sprawie orzeczenia odrębne zdanie może je dołączyć wraz z uzasadnieniem do dokumentacji medycznej badania.

5. Komisja lekarska może zaprosić do udziału w pracach komisji przedstawiciela pracodawcy osoby badanej, który powinien scharakteryzować osobę badaną, warunki środowiska pracy, w którym jest ona zatrudniona, oraz sposób wykonywania przez nią pracy.

6. Przedstawiciel pracodawcy nie może być obecny przy badaniu lekarskim i psychologicznym.

§ 18. 1. Komisja lekarska orzekająca w trybie odwoławczym wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie:

1) wyników badania ogólnego stanu zdrowia, o którym mowa w § 3 pkt 1;

2) wyników badań określonych w § 3 pkt 2–5, których wykonanie komisja uzna za niezbędne;

3) dokumentacji medycznej badania, o której mowa w § 16 ust. 2.

2. Badanie przez komisję lekarską w trybie odwoławczym wraz z orzeczeniem powinno być przeprowadzone w ciągu 14 dni od dnia złożenia odwołania od orzeczenia.

3. W skład komisji lekarskiej orzekającej w trybie odwoławczym nie może wchodzić lekarz, który wydał orzeczenie, od którego rozpatrywane jest odwołanie.

4. W sytuacji, o której mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 i 5, uczestniczącym w pracach komisji nie może być psycholog, który wydał opinię psychologiczną o osobie badanej w ramach postępowania prowadzącego do wydania orzeczenia, od którego rozpatrywane jest odwołanie.

§ 19. Pracownicy, którzy w dniu wejścia w życie rozporządzenia wykonują czynności na stanowiskach funkcjonariuszy straży ochrony kolei i posiadają zdolność fizyczną i psychiczną do służby stwierdzoną orzeczeniem lekarskim wydanym na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują tę zdolność do czasu następnego badania, którego termin wynika z przepisów rozporządzenia.

§ 20. Badania rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia wykonywane są na podstawie dotychczasowych przepisów.

§ 21. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. 3)

Załączniki do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 października 2004 r. (poz. 2332)

1)  Minister Infrastruktury kieruje działem administracji rządowej – transport, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury (Dz. U. Nr 134, poz. 1429).

2)  Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2003 r. Nr 170, poz. 1652 i Nr 203, poz. 1966 oraz z 2004 r. Nr 92, poz. 883, Nr 96, poz. 959, Nr 97, poz. 962 i Nr 173, poz. 1808.

3)  Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 18 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków, jakim powinni odpowiadać funkcjonariusze straży ochrony kolei (Dz. U. Nr 74, poz. 837), które utraciło moc na podstawie art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 86, poz. 789, Nr 170, poz. 1652 i Nr 203, poz. 1966 oraz z 2004 r. Nr 92, poz. 883, Nr 96, poz. 959, Nr 97, poz. 962 i Nr 173, poz. 1808) z dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej.