Załącznik nr 2 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE ELEKTRYK SYMBOL CYFROWY 724[01]

I. OPIS ZAWODU

1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć:

1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa z zakresu elektrotechniki i elektroniki;

2) rozpoznawać elementy, aparaty, maszyny i urządzenia elektryczne na podstawie symboli graficznych, oznaczeń na nich stosowanych, parametrów oraz wyglądu;

3) posługiwać się dokumentacją techniczną instalacji, maszyn i urządzeń elektrycznych;

4) mierzyć podstawowe wielkości elektryczne i nieelektryczne;

5) mierzyć parametry instalacji, urządzeń i sieci elektrycznych na podstawie schematów pomiarowych;

6) dobierać narzędzia i przyrządy do wykonywanych prac;

7) wykonywać połączenia elementów elektrycznych, elektronicznych i mechanicznych;

8) montować układy elektryczne na podstawie schematów ideowych i montażowych;

9) wykonywać instalacje elektryczne na podstawie dokumentacji technicznej;

10) wykonywać linie napowietrzne i kablowe na podstawie dokumentacji technicznej;

11) instalować i uruchamiać maszyny i urządzenia elektryczne na podstawie dokumentacji technicznej;

12) montować układy automatyki, zabezpieczeń, sygnalizacji i pomiarów na podstawie dokumentacji technicznej;

13) montować urządzenia ochrony odgromowej i przeciwprzepięciowej w obiektach budowlanych i sieciach elektroenergetycznych na podstawie dokumentacji technicznej;

14) dokonywać wymiany wskazanych elementów, aparatów, maszyn i urządzeń elektrycznych;

15) stosować środki oraz urządzenia chroniące przed porażeniem prądem elektrycznym zgodnie z obowiązującymi przepisami;

16) stosować normy, przepisy i instrukcje z zakresu montażu i eksploatacji urządzeń elektrycznych;

17) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

18) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, przeciwporażeniowej oraz ochrony środowiska;

19) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

20) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

21) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

22) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

23) korzystać z różnych źródeł informacji;

24) prowadzić działalność gospodarczą.

Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”.

2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie elektryk powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:

1) wykonywania montażu instalacji elektrycznych zgodnie z dokumentacją techniczną;

2) instalowania i uruchamiania maszyn i urządzeń elektrycznych oraz regulowania parametrów ich pracy;

3) wykonywania przeglądów technicznych, konserwacji oraz drobnych napraw instalacji, maszyn i urządzeń elektrycznych;

4) wykonywania przeglądów technicznych, konserwacji oraz drobnych napraw linii napowietrznych i kablowych;

5) przeprowadzania konserwacji oraz napraw układów automatyki;

6) wykonywania pomiarów, prób po montażu i naprawie instalacji, maszyn i urządzeń elektrycznych oraz dokonywania oceny ich stanu technicznego.

3. Zawód elektryk jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć:

1) instalacji elektrycznych;

2) elektroenergetyki.

II. BLOKI PROGRAMOWE

Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe:

1) elektrotechnika;

2) techniki wytwarzania;

3) podstawy działalności zawodowej.

BLOK: ELEKTROTECHNIKA

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:

1) stosować podstawowe pojęcia, określenia i wielkości charakteryzujące pole elektryczne i magnetyczne oraz obwody elektryczne;

2) interpretować podstawowe prawa z zakresu elektrotechniki;

3) wyjaśniać zjawiska zachodzące w polu magnetycznym, elektromagnetycznym i elektrycznym;

4) rozróżniać ogniwa galwaniczne i akumulatory oraz ich parametry techniczne;

5) obliczać i szacować wartości wielkości elektrycznych w prostych obwodach prądu stałego i przemiennego;

6) dobierać przyrządy pomiarowe do pomiaru wielkości elektrycznych;

7) mierzyć podstawowe wielkości elektryczne;

8) łączyć na podstawie schematów układy elektryczne i elektroniczne;

9) mierzyć parametry podstawowych elementów elektrycznych i elektronicznych;

10) rozróżniać maszyny oraz urządzenia elektryczne;

11) rozpoznawać podzespoły maszyn, urządzeń, instalacji i sieci elektrycznych na schematach elektrycznych;

12) określać funkcje podzespołów stosowanych w urządzeniach, instalacjach i sieciach elektrycznych;

13) rozróżniać parametry techniczne maszyn, urządzeń, instalacji i sieci elektrycznych;

14) wykorzystywać dane zawarte na tabliczkach znamionowych maszyn i urządzeń elektrycznych;

15) dobierać długość oraz przekrój przewodów zasilających maszyny i urządzenia elektryczne z uwzględnieniem warunków ich pracy;

16) dobierać zabezpieczenia maszyn, urządzeń oraz instalacji elektrycznych;

17) posługiwać się dokumentacją techniczną oraz katalogami urządzeń elektrycznych;

18) mierzyć parametry maszyn, urządzeń oraz instalacji elektrycznych zgodnie z dokumentacją techniczno-ruchową (DTR);

19) opracowywać wyniki pomiarów z wykorzystaniem techniki komputerowej;

20) interpretować wyniki pomiarów parametrów maszyn, urządzeń oraz instalacji elektrycznych;

21) analizować działanie prostych układów automatyki zabezpieczeniowej;

22) rozpoznawać środki ochrony przeciwporażeniowej;

23) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, przeciwporażeniowej oraz ochrony środowiska podczas wykonywania pomiarów.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:

1) obwody elektryczne prądu stałego;

2) pole elektryczne;

3) pole magnetyczne i elektromagnetyzm;

4) elektroliza, ogniwa galwaniczne i akumulatory;

5) obwody jednofazowe prądu przemiennego;

6) układy trójfazowe;

7) pomiary elektryczne;

8) elementy i układy elektroniczne;

9) transformatory;

10) maszyny elektryczne;

11) podstawy napędu elektrycznego;

12) urządzenia energoelektroniczne;

13) urządzenia zasilające i rozdzielcze;

14) instalacje elektryczne;

15) elektryczne źródła światła;

16) urządzenia grzejne;

17) linie napowietrzne i kablowe;

18) aparaty wysokiego napięcia;

19) stacje elektroenergetyczne;

20) dokumentacja techniczna;

21) zabezpieczenia i automatyka zabezpieczeniowa;

22) ochrona przeciwporażeniowa w urządzeniach elektrycznych;

23) wytwarzanie i gospodarka energią elektryczną;

24) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, przeciwporażeniowej oraz ochrony środowiska.

BLOK: TECHNIKI WYTWARZANIA

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:

1) organizować stanowisko pracy zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisami ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów ochrony przeciwporażeniowej;

2) czytać rysunki techniczne maszynowe i elektryczne;

3) rozróżniać materiały stosowane w maszynach i urządzeniach elektrycznych;

4) dobierać materiały do prac instalacyjnych i montażu elektrycznego;

5) dobierać narzędzia i przyrządy do wykonywanych prac;

6) wykonywać pomiary wielkości geometrycznych;

7) wykonywać proste prace z zakresu obróbki ręcznej;

8) posługiwać się narzędziami elektromonterskimi, elektronarzędziami oraz typową aparaturą kontrolno-pomiarową;

9) stosować różne sposoby łączenia elementów konstrukcyjnych w urządzeniach elektrycznych;

10) wykonywać połączenia elektryczne zgodnie z dokumentacją techniczną;

11) wykonywać montaż elektromechaniczny podzespołów maszyn i urządzeń elektrycznych;

12) montować i demontować aparaturę w układach automatyki, zabezpieczeń, sygnalizacji i pomiarów;

13) wykonywać montaż instalacji elektroenergetycznych;

14) interpretować normy dotyczące kontroli jakości;

15) instalować i uruchamiać maszyny i urządzenia elektryczne oraz regulować parametry ich pracy;

16) wykonywać przeglądy techniczne i konserwacje oraz usuwać drobne uszkodzenia w maszynach, urządzeniach i instalacjach elektrycznych oraz liniach napowietrznych i kablowych;

17) dokonywać okresowych przeglądów technicznych urządzeń ochrony odgromowej i przeciw-przepięciowej w obiektach budowlanych i sieciach elektroenergetycznych;

18) kontrolować stan techniczny środków i urządzeń chroniących przed porażeniami prądem elektrycznym, zgodnie z obowiązującymi przepisami;

19) określać stan instalacji, urządzeń i sieci elektrycznych na podstawie wyników pomiarów ich parametrów;

20) sporządzać kalkulację kosztów wykonania prac montażowo-instalacyjnych i serwisowych;

21) posługiwać się dokumentacją techniczno-ruchową (DTR) oraz obowiązującymi normami, przepisami i instrukcjami z zakresu montażu i eksploatacji urządzeń elektrycznych;

22) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, przeciwporażeniowej oraz ochrony środowiska.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:

1) organizacja stanowiska pracy;

2) rysunek techniczny;

3) materiały stosowane w elektrotechnice;

4) obróbka ręczna metali i tworzyw sztucznych;

5) wykonywanie połączeń mechanicznych i elektrycznych;

6) montaż elektromechaniczny podzespołów maszyn i urządzeń elektrycznych;

7) kontrola elementów i podzespołów;

8) montaż aparatury w układach automatyki, zabezpieczeń, sygnalizacji i pomiarów;

9) montaż instalacji elektroenergetycznych;

10) instalowanie maszyn i urządzeń elektrycznych;

11) naprawa instalacji i urządzeń elektrycznych;

12) badania odbiorcze i eksploatacyjne instalacji i urządzeń elektrycznych;

13) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, przeciwporażeniowej oraz ochrony środowiska.

BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:

1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;

2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;

3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej;

5) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, przeciwporażeniowej oraz ochrony środowiska;

7) przestrzegać przepisów prawa budowlanego i prawa energetycznego;

8) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

9) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;

10) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

11) komunikować się i współpracować w zespole;

12) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej;

13) podejmować decyzje;

14) doskonalić umiejętności zawodowe;

15) korzystać z różnych źródeł informacji;

16) przestrzegać zasad etyki.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:

1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;

2) dokumenty dotyczące zatrudnienia;

3) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej;

4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy;

5) bezpieczeństwo i higiena pracy;

6) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;

7) ochrona przeciwporażeniowa;

8) wybrane przepisy prawa budowlanego i prawa energetycznego;

9) elementy ergonomii;

10) środki ochrony indywidualnej;

11) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

12) zasady i metody komunikowania się;

13) elementy socjologii i psychologii pracy;

14) formy doskonalenia zawodowego;

15) źródła informacji zawodowej;

16) etyka.

III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE


Nazwa bloku programowego Minimalna liczba

godzin w okresie kształcenia w %*

Elektrotechnika 35
Techniki wytwarzania 40
Podstawy działalności zawodowej 5
Razem 80**

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację.

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE

Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne:

1) pracownia podstaw konstrukcji maszyn i urządzeń;

2) laboratorium podstaw elektrotechniki i elektroniki;

3) laboratorium maszyn i urządzeń elektrycznych;

4) warsztaty szkolne.

Pracownia podstaw konstrukcji maszyn i urządzeń powinna być wyposażona w:

1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia);

2) eksponaty i modele części maszyn;

3) próbki materiałów elektrotechnicznych;

4) elementy elektryczne i elektroniczne;

5) podzespoły elektryczne i mechaniczne maszyn, urządzeń, instalacji i sieci elektrycznych;

6) zestawy do demonstracji budowy i działania podzespołów mechanicznych i elektrycznych;

7) normy, katalogi, dokumentacje techniczne maszyn i urządzeń elektrycznych;

8) programy komputerowe do symulacji działania maszyn i urządzeń.

Laboratorium podstaw elektrotechniki i elektroniki powinno być wyposażone w:

1) minimum pięć stanowisk pomiarowych (jedno stanowisko dla dwóch uczniów), zasilanych napięciem 230/400 V prądu przemiennego, wyposażonych w odpowiednie środki i urządzenia ochrony od porażeń prądem elektrycznym, zgodnie z obowiązującymi przepisami, oraz wyposażonych w wyłączniki awaryjne i wyłącznik awaryjny centralny;

2) zasilacze stabilizowane napięcia stałego 0—24 V, autotransformatory, generatory funkcyjne;

3) przyrządy pomiarowe analogowe i cyfrowe — amperomierze, woltomierze, watomierze, omomierze, mostki RLC, liczniki energii elektrycznej jednofazowe i trójfazowe, oscyloskopy o paśmie 20 MHz z sondami pomiarowymi;

4) zestawy elementów elektrycznych i elektronicznych;

5) makiety (trenażery) z układami elektrycznymi i elektronicznymi przystosowanymi do badań;

6) programy komputerowe do symulacji pracy układów elektrycznych i elektronicznych oraz do obróbki wyników pomiarów.

Laboratorium maszyn i urządzeń elektrycznych powinno być wyposażone w:

1) minimum pięć stanowisk pomiarowych (jedno stanowisko dla dwóch uczniów), zasilanych napięciem 230/400 V prądu przemiennego, wyposażonych w odpowiednie środki i urządzenia ochrony od porażeń prądem elektrycznym, zgodnie z obowiązującymi przepisami, oraz wyposażonych w wyłączniki awaryjne i wyłącznik awaryjny centralny;

2) autotransformatory jednofazowe i trójfazowe, indukcyjny regulator napięcia;

3) przyrządy pomiarowe analogowe i cyfrowe — amperomierze, woltomierze, watomierze, omomierze, mostek RLC, miernik coscp, częstościo-mierz, miernik rezystancji izolacji, mierniki impe-dancji pętli zwarcia, miernik uziemień, czasomierz, mierniki prędkości obrotowej, oscyloskopy o paśmie 20 MHz z sondami pomiarowymi;

4) maszyny i urządzenia elektryczne przystosowane do badań: silniki prądu stałego (obcowzbudne i samowzbudne), silniki prądu przemiennego (asynchroniczne, synchroniczne i komutatorowe), prądnice prąciu stałego i przemiennego, transformatory jednofazowe i trójfazowe, prze-kładniki prądowe i napięciowe oraz wyłączniki instalacyjne i przemysłowe, wyłączniki różnico-woprądowe, styczniki i przekaźniki, elektryczne źródła światła;

5) elementy i podzespoły urządzeń elektroenergetycznych;

6) proste układy energoelektroniczne;

7) gotowe zestawy ćwiczeniowe elektronicznego sterowania maszynami i urządzeniami elektrycznymi;

8) programy do symulacji pracy maszyn i urządzeń elektrycznych oraz do obróbki wyników pomiarów.

Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w:

1) stanowiska do obróbki ręcznej;

2) stanowiska do montażu układów elektrycznych i elektronicznych;

3) stanowiska do montażu i demontażu maszyn i urządzeń elektrycznych;

4) stanowiska do montażu instalacji elektrycznych;

5) stanowiska diagnostyczne do sprawdzania parametrów maszyn i urządzeń elektrycznych;

6) normy i certyfikaty stosowane w budownictwie;

7) dokumentację techniczno-ruchową (DTR).

Każde stanowisko powinno być wyposażone w komplet narzędzi i przyrządów pomiarowych. Laboratoria i pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów.

W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu.

Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w warsztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego, centrach kształcenia ustawicznego oraz w zakładach produkcyjnych i usługowych.