WYROK z dnia 27 sierpnia 1981 r. (I CR 182/81)

Spółdzielnia budownictwa mieszkaniowego ma obowiązek przydzielenia lokalu mieszkalnego, w ramach przekazanych jej przez terenowy organ administracji państwowej nakładów inwestycyjnych, osobie przez ten organ w tym celu do spółdzielni skierowanej z zachowaniem jednak zasad zasiedlania lokali mieszkalnych w domach spółdzielczych.

Przewodniczący: sędzia SN H. Dąbrowski.

Sędziowie SN: W. Kuryłowicz (sprawozdawca), K. Piasecki.

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 1981 r. sprawy z powództwa Mariana R. przeciwko Nauczycielskiej Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej w W. o przydział mieszkania na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 12 stycznia 1981 r. zmienił zaskarżony wyrok i powództwo oddalił, zasądził od powoda na rzecz pozwanej 3800 zł tytułem kosztów procesu za obie instancje.

Uzasadnienie

W związku z opróżnieniem przez powoda – w wykonaniu decyzji Urzędu m.st. Warszawy – zajmowanego przez niego i jego rodziców, jako najemców, w szczególnym trybie najmu przy ul. M. 10 m. 8 w W. lokalu mieszkalnego (tzw. mieszkanie kwaterunkowe) Urząd m.st. Warszawy przekazał pismem z dnia 18.I.1979 r. pozwanej Spółdzielni „w ramach posiadanej przez Prezydenta Miasta 5% rezerwy mieszkań spółdzielczych” realizacją na rzecz powoda przydziału „lokalu nr 81 w bl. 42 osiedle Marymont Dolny kat. M-4 własnościowe”, jako lokalu zamiennego (art. 40 pr. lok.). Zarząd pozwanej uchwałą z dnia 11.X.1979 r. przyjął powoda w poczet członków i postanowił „wstępnie przydzielić – na skutek zmiany skierowania – lokal nr 105 w bloku 22 os. Marymont Dolny” (lokal typu własnościowego M-7, składający się z 4 pokojów o powierzchni użytkowej około 87 m3, ul. Klaudyny nr 12), jednakże pismem z dnia 22.IV.1980 r. pozwana zawiadomiła powoda, że przy aktualnym stanie jego rodziny {żona i dziecko) „nie może dokonać przydziału lokalu kat. M-7, lecz jedynie M-4 3 pok.” i wstępnie – pismem z dnia 25.IX.1980 r. zaproponowała lokal M-4 na osiedlu Ruda, lokal 41 m. 25.

W pozwie z dnia 14.X.1980 r. powód wystąpił o przydział poprzednio wskazanego przez pozwaną lokalu nr 105 przy ul. Klaudyny 12, powołując się na prawo do odpowiedniego zamiennego lokalu mieszkalnego w szczególności w sytuacji konieczności zatrudnienia pomocy domowej (do prowadzenia domu i opieki nad dzieckiem) oraz wykonywania w domu pracy zawodowej (przyjmowanie zleceń klientów w zakresie metaloplastyki wyposażenia wnętrz mieszkalnych).

Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo, jako w okolicznościach konkretnego przypadku usprawiedliwione sytuacją powoda, pozbawionego bez jego winy lokalu dotychczas zajmowanego.

Rozpoznając rewizję pozwanej, opartą na zarzucie naruszenia przez zaskarżony wyrok zasad zasiedlania lokali mieszkalnych w domach spółdzielczych (art. 135 § 3 ustawy o spółdzielniach i ich związkach z 1961 r. i postanowień statutu pozwanej w związku z uchwałą nr 33 Zarządu Centralnego Związku Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego z dnia 5.V.1980 r.), Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W wykonaniu ustawowego obowiązku przekwaterowania – na podstawie art. 40 pr. lok. – najemcy do lokalu zamiennego lokal ten uzyskali rodzice powoda, jako najemcy lokalu dotychczas zajmowanego, powód zaś (domownik najemców) został skierowany w związku z zawarciem małżeństwa do pozwanej Spółdzielni w celu uzyskania przydziału odrębnego lokalu mieszkalnego w ramach przekazanych pozwanej przez Urząd m.st. Warszawy nakładów inwestycyjnych. Skierowanie wiąże spółdzielnię budownictwa mieszkaniowego tylko w zakresie obowiązku przydzielenia lokalu (czyniącego zadość wymaganiom art. 6 pr. lok. dla lokali zamiennych), nie wiąże natomiast, jeżeli nawet miało miejsce, jak w tym przypadku, wskazanie lokalu określonego w skierowaniu, skoro o związaniu tym nie stanowią żadne właściwe w tej sprawie przepisy, w szczególności zaś obowiązująca w dacie rozpoznania sprawy uchwała nr 280 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 1971 r. w sprawie zasad przydziału mieszkań (M. P. Nr 60, poz. 397), jak również obowiązujące od dnia 1 kwietnia 1981 r. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 marca 1981 r. w sprawie zasad i trybu przydziału lokali mieszkalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 37, por. m.in. § 4 i § 14).

Przy przydziale lokali spółdzielczych obowiązują zasady zasiedlania tych lokali, sprecyzowane – zgodnie z uchwałą nr 6 Rady Centralnego Związku Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego z dnia 10 kwietnia 1972 r. (ogłoszoną w „Informacjach i Komunikatach” nr 7–8 z 1972 r.) – w statutach spółdzielni. Zgodnie z tym powierzchnię lokalu mieszkalnego ustala się – por. § 15 statutu pozwanej – „biorąc pod uwagę potrzeby członka, jego rodziny i innych osób bliskich, pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, określone zgodnie z przepisami o zasiedlaniu lokali w domach spółdzielni budowlano-mieszkaniowych oraz wysokość wniesionego układu budowlanego (zaliczki na wkład budowlany) w ustalonej wysokości”.

Skład rodziny powoda, nawet przy uwzględnieniu, że z tytułu mieszkania własnościowego przysługuje mu – stosownie do § 3 uchwały nr 33 Zarządu Centralnego Związku Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego z dnia 5 maja 1980 r. w sprawie zapobiegania nieprawidłowościom w gospodarowaniu mieszkaniami spółdzielczymi („Informacje i Komunikaty” nr 7 z dnia 10.VI.1980 r.) – „prawo do uzyskania mieszkania większego o I kategorię ponad normy zabudowania”, nie uprawnia go do uzyskania mieszkania spornego, znacznie przekraczającego właściwe w tym przypadku spółdzielcze normy zaludnienia. Nie zmienia tej sytuacji zatrudnienie przez powoda pomocy domowej, okoliczność ta bowiem nie stanowi sama przez się – w świetle postanowień statutu pozwanej – o prawie do mieszkania większego ponad wchodzące w grę normy zaludnienia. Nie uprawnia powoda do dodatkowej powierzchni mieszkalnej także wykonywany przez niego zawód, w szczególności ze względu na rodzaj świadczonych przez niego usług rzemieślnika, nie wymagających dodatkowego pomieszczenia (według zaświadczenia Cechu Rzemiosł Budowlanych z dnia 16.IV.1980 r. – uszczelnianie drzwi i okien, instalowanie karniszy i regałów, zakładanie zamków).

Spółdzielnia budownictwa mieszkaniowego ma obowiązek przydzielenia lokalu mieszkalnego w ramach przekazanych jej przez terenowy organ administracji państwowej nakładów inwestycyjnych osobie przez ten organ w tym celu do spółdzielni skierowanej z zachowaniem jednak zasad zasiedlania lokali mieszkalnych w domach spółdzielczych. Żaden bowiem przepis, nie wyłączając wewnętrznego prawa spółdzielczego, nie zwalnia w tym przypadku spółdzielni od obowiązku przestrzegania tych zasad.

Zasadom tym nie odpowiada lokal przydzielony powodowi zaskarżonym wyrokiem, wobec czego należało wobec zasadności powołanej w rewizji podstawy zaskarżenia wyrok ten zmienić i powództwo oddalić, orzekając stosownie do art. 390 § 1 k.p.c. jak w sentencji.