ORZECZENIE z dnia 13 kwietnia 1961 r. (4 CZ 23/61)

W rozumieniu art. 102 k.p.c. pozwany nie daje powodu do wytoczenia sprawy, jeżeli postępowanie jego i postawa jego wobec roszczenia strony powodowej oceniona zgodnie z doświadczeniem życiowym usprawiedliwiają wniosek, że strona powodowa uzyskałaby zaspokojenie roszczenia bez wytoczenia powództwa. Jeżeli postępowanie pozwanego i jego postawa wobec roszczenia strony powodowej, ocenione w ten sposób, nie usprawiedliwiają wniosku, że strona powodowa uzyskałaby zaspokojenie roszczenia również bez wytoczenia powództwa, to należy uznać, że pozwany dał powód do wytoczenia powództwa i mimo uznania żądania pozwu przy pierwszej czynności procesowej, art. 102 k.p.c. zastosowany być nie może.

Przewodniczący: sędzia K. Lipiński.

Sędziowie: S. Kałamajski (sprawozdawca), M. Piekarski.

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Państwowego „Dom Książki” w P. przeciwko Januszowi Z. o odszkodowanie, po rozpoznaniu zażalenia strony powodowej na postanowienie o kosztach procesu zawarte w wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 17 listopada 1960 r.,

1) zmienił zaskarżone orzeczenie i przyznał stronie pozwanej od pozwanego 1 953 zł tytułem zwrotu kosztów postępowanie, w pierwszej instancji, 2) oddalił zażalenia w pozostałej części, 3) zniósł wzajemnie koszty postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia, 17 listopada 1960 r. zasądził od pozwanego na rzecz strony powodowej sumę 32 772,68 zł i przyznał pozwanemu od strony powodowej zwrot kosztów procesu w kwocie 500 zł. Orzeczenie o kosztach procesu oparte jest na art. 102 k.p.c. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd Wojewódzki przytoczył: „Do protokołu z dnia 17.V.1960 r. pozwany oświadczył, że chciałby spłacić manko po 500 zł miesięcznie, zaś w piśmie z 14.VI.1960 r. pozwany podał, że gotów jest zawrzeć ugodę sądową, z tym, że będzie spłacał 300 zł miesięcznie.

Skoro jednak powód nawet nie twierdzi, by zgodził się na tę propozycję i by wyznaczył terminy spłaty, ani też nie wzywał pozwanego do zapłaty całej sumy czy też rat – można przyjąć, że pozwany nie dał powodu do wytoczenia sprawy.”

W zażaleniu strona powodowa wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia i przyznanie jej zwrotu kosztów procesu od pozwanego.

Pozwany wniósł o oddalenie zażalenia.

Sąd Najwyższy uznał zażalenie za uzasadnione.

Sąd Wojewódzki błędnie zastosował art. 102 k.p.c., błędnie bowiem uznał, że w świetle okoliczności sprawy pozwany nie dał powodu do wytoczenia sprawy.

W rozumieniu art. 102 k.p.c. pozwany nie daje powodu do wytoczenia sprawy, jeżeli postępowanie jego i postawa jego wobec roszczenia strony powodowej oceniona zgodnie z doświadczeniem życiowym usprawiedliwiają wniosek, że strona powodowa uzyskałaby zaspokojenie roszczenia bez wytoczenia powództwa. Jeżeli postępowanie pozwanego i jego postawa wobec roszczenia strony powodowej, ocenione w sposób podany, nie usprawiedliwiała wniosku, że strona powodowa uzyskałaby zaspokojenie roszczenia również bez wytoczenia powództwa, to należy uznać, że pozwany dał powód do wytoczenia powództwa i art. 102 k.p.c. mimo uznania żądania, pozwu przy pierwszej czynności procesowej zastosowany być nie może.

W sprawie niniejszej nie ma podstaw do ustalenia i uznania, że strona pozwana uzyskałaby zaspokojenie swego roszczenia bez wytoczenia powództwa. Nieuczciwość pozwanego, który jako kierownik sklepu przywłaszczył sobie gotówkę z utargów, wysokość roszczenia strony powodowej w kwocie 32 772 zł, oferta pozwanego spłacenia długu ratami nie poparta „czynem” mimo upływu około 10 miesięcy od ujawnienia manka, treść tej oferty rozkładającej spłatę długu na 6, a następnie na 10 lat – wszystkie te okoliczności uzasadniają wniosek, że strona powodowa bez wytoczenia powództwa nie uzyskałaby zaspokojenia swego roszczenia. Skoro zaś tak, to pozwany dał powód do wytoczenia mu sprawy, wobec czego nie może być zastosowany art. 102 k.p.c.

Orzeczenie o kosztach procesu pierwszej instancji powinno nastąpić na podstawie art. 97, 100, 109 i 110 k.p.c. Stosownie do tych przepisów – uwzględniając przepisy o kosztach sądowych (art. 27) i adwokackich (§ 9) – pozwany powinien zwrócić stronie powodowej 1 455 zł + 500 zł - 1955 zł.

Dalsze żądanie strony powodowej jest nieuzasadnione.

O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 101 k.p.c.